Հեղինակներ Հրապարակագիրներ
Այսօր՝ 26.Ապրիլ.2017, Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 0AMD
1EUR = 0AMD
1RUB = 0AMD
Եղանակը Երևանում՝
«Այաքսի» մարզադաշտը կվերանվանեն Յոհան Կրոյֆի ... Էրդողանի Brexit-ը Մենք կպայքարենք տուրիզմի դեմ. ՄԲ վարչապետը սա... Գործընկերները տեղեկացված են եղել. Էրդողանը հե... ԱՄՆ-ը լրջորեն անհանգստացած է Սիրիայում և Իրաք... Թուրքիայի և ԵԽԽՎ-ի հարաբերությունները ամենացա... ԻՊ գրոհայինները Մոսուլում 15 խաղաղ բնակչի են ... Շվեդիայի դատարանը ազատազրկման է դատապարտել խմ... Բիզնես լեդին տիրապետում է իրեն երջանկացնելու ... Թրամփը խոստացել է միշտ աջակցել Իսրայելին «Ռեալ»-ի նախագահը մտածում է Բեյլի տրանսֆերը վ... Արցախյան պատերազմի «Մահացու խաղալիքների» ժառա... Քննություն է տարվում՝ պարզելու ժամկետային զին... Մեղադրանք է առաջադրվել՝ ռուսական ռազմաբազայի ... Արդյոք ԻՊ-ն տեղափոխե՞լ է իր «մայրաքաղաքը» ՄԻՊ հրապարակած արտահերթ զեկույցը հեռու է օբյե... Ռաքայից մոտ 70 հազար փախստական է ժամանել սիրի... Սինդձո Աբեն կայցելի Մոսկվա Ուշադիր նայեք, թե որ քաղաքական ուժը ինչ է ասե... Ստուգումները թեթեւացված ձեւով կշարունակվեն, բ...
Ամենաընթերցված լուրերը
«Այաքսի» մարզադաշտը կվերանվանեն Յոհան Կրոյֆի ... Էրդողանի Brexit-ը Մենք կպայքարենք տուրիզմի դեմ. ՄԲ վարչապետը սա... Գործընկերները տեղեկացված են եղել. Էրդողանը հե... ԱՄՆ-ը լրջորեն անհանգստացած է Սիրիայում և Իրաք... Թուրքիայի և ԵԽԽՎ-ի հարաբերությունները ամենացա... ԻՊ գրոհայինները Մոսուլում 15 խաղաղ բնակչի են ... Շվեդիայի դատարանը ազատազրկման է դատապարտել խմ... Բիզնես լեդին տիրապետում է իրեն երջանկացնելու ... Թրամփը խոստացել է միշտ աջակցել Իսրայելին «Ռեալ»-ի նախագահը մտածում է Բեյլի տրանսֆերը վ... Արցախյան պատերազմի «Մահացու խաղալիքների» ժառա... Քննություն է տարվում՝ պարզելու ժամկետային զին... Մեղադրանք է առաջադրվել՝ ռուսական ռազմաբազայի ... Արդյոք ԻՊ-ն տեղափոխե՞լ է իր «մայրաքաղաքը» ՄԻՊ հրապարակած արտահերթ զեկույցը հեռու է օբյե... Ռաքայից մոտ 70 հազար փախստական է ժամանել սիրի... Սինդձո Աբեն կայցելի Մոսկվա Ուշադիր նայեք, թե որ քաղաքական ուժը ինչ է ասե... Ստուգումները թեթեւացված ձեւով կշարունակվեն, բ... Մեր այցելության հաջորդ օրը ծեծել են 3 երեխանե... Դեռևս չպարզված հանգամանքներում ՊԲ Զինծառայող ... Պարտադիր չէ, որ հենց Բաբայանի նկատմամբ քննչակ... Մարդիկ փողի էին սպասում, մենք փող չէինք բաժան... «Ռեալ»-ի հարձակվողը կարող է կարիերան շարունակ... 100 տարի հասարակաց տանը ծառայել են եւ դեռ մեծ... Միջոցներ են ձեռնարկվում՝ պարզելու Աբովյան քաղ... Ինչպե՞ս լինել երջանիկ․ խորհուրդ են տալիս գիտն... Ասադը եւս իր զորքերն ուղղում է դեպի Ռաքա Մարին Լը Պենը լքել է Ազգային ճակատ կուսակցութ... Քրդերը պաշարել են ԻՊ «մայրաքաղաք» Ռաքան Գառնիի բնակիչները պնդում են, որ «Քաղցրաշենի ի... Իլհամի՞ Դիլգամը Բարերարները կատարել են Հրաչյա Հարությունյանի ... ԵՄ-ն սպառնացել է նոր սանկցիաներ կիրառել Սիրիա... ՄԻՊ դիրքորոշումը զուրկ է իրավական հիմնավորում... «Ռեալ»-ը կբողոքարկի Ռամոսի կարմիր քարտը (տեսա... Ըստ հաղորդման` հարկադիր կատարողը կեղծիք է կատ... Սերժ Սարգսյանն ընդունել է Հնդկաստանի փոխնախագ... Ռուսաստանը անհիմն է համարում ԱՄՆ կողմից Սիրիա... Նավթի գինը համաշխարհային շուկայում աճել է Մայիսի երկուսին տեղի կունենա փորձագետների հան... Հայտնի է, թե երբ Իբրահիմովիչը վիրահատության կ... Հարուցվել է քրգործ՝ Դանիել Իոաննիսյանի ընտանե... Մայիսի 7-ը Ֆրանսիայի համար բախտորոշ օր է լինե... Մահացել է Ազգային ժողովի փոխնախագահ Հերմինե Ն... Քըրք Քըրքորյանի «Խոստումը». վրեժը լուծել՝ վեր... Ղազախստանն ու Սաուդյան Արաբիան քննարկել են Սի... Ղարաբաղում հատուկ դպրոցներ չկան Ինչու են սանկցիաներ կիրառվել միայն Ռուսաստանի...
Հարցում

Մկրտիչ Արմեն. Ինչպես են գրվում վեպերը (հատվածներ)

Մկրտիչ Արմենի «Երեւան » վեպի նոր հրատարակության առիթով (Երեւան, 2017, «Անտարես») ուզում եմ ներկայացնել 1932 թվին «Գրական թերթում » լույս տեսած Մ. Արմենի պաշտպանական հոդվածից հատվածներ, ուր երիտասարդ արձակագիրը, կարելի է ասել, Գլավլիտին բացահայտում է, պարզաբանում վեպն ստեղծելու իր էսթետիկական մոտեցումները: Ըստ իս՝ վեպը եւ դրա ստեղծման պատմությունն ամբողջովին ըմբռնելու ճանապարհին սա շատ կարեւոր հոդված է:

Իմ կարծիքով, գրողն ունի ստեղծագործության զարգացման երկու շրջան: Առաջին շրջանում նա գրում է տարերայնորեն առանց գիտակցելու իր ստեղծագործության մեթոդը: Չգիտակցելով այդ՝ նա չի կարող ընտրել եւ զարգացնել այն բնորոշ գծերը, որոնք հատուկ են ստեղծագործությանը: Այդ առաջին շրջանում եւս, իհարկե, նա ունի իր ստեղծագործական մեթոդը, որը, սակայն, լրիվ միասնական եւ մոնոլիտ չէ, հետեւաբար՝ մեթոդ չէ: Երկրորդ շրջանում գրողն սկսում է գիտակցել, կազմակերպել եւ զարգացնել իր ստեղծագործական մեթոդը: Նա այլեւս դեն է նետում այն ամենը, որն ավելորդ էր իրեն, որը չէր բխում իր մեթոդից, որը խորթ էր իրեն: Եվ հակառակը՝ սկսում է զարգացնել մի շարք բնորոշ գծեր եւ նույնիսկ պատահական կետեր, որոնք վերածվում են նոր որակի, դառնում տվյալ գրողի ստեղծագործական հիմնական մեթոդը:

Խոսել գրողի ստեղծագործական մեթոդի մասին, նշանակում է խոսել ահա այս երկրորդ շրջանի մասին: Այս երկրորդ շրջանում է, որ գրողը բարձր է կանգնած իր գրվածքից, ինչպես Շեքսպիրն է ասում: Առաջին շրջանում նա դեռ իր գրվածքի ցածրում է, գրվածքի մեջ: Այդ շրջանում գրվածքի լիրիզմը հեղինակի լիրիզմն է, գրվածքի գլխավոր հերոսների մտքերը հեղինակի մտքերն են եւ այլն… Առաջին շրջանում հեղինակն այնքան բաց չի անում արտաքին աշխարհը, որքան ներքին սուբյեկտիվ աշխարհը: Գրվածքը դառնում է նրա յուրատիպ ինքնակենսագրականը…

Երկրորդ շրջանում գրողը վեր է բարձրանում իր հերոսներից, նրանց միջավայրից, նրանց մտքերից եւ զգացմունքներից… Այս երկրորդ շրջանում գրողն սկսում է պատասխանատու լինել ոչ թե իր առաձին հերոսների խոսքերի եւ գործերի համար, այլ գրվածքի ամբողջական պատկերի համար, գրվածքից բխող ընդհանուր եզրակացության համար… (Երեւանի) մեջ ես չկամ, ես ոչ Արշակ Բուդաղյանն եմ, ոչ Արշակ Բուդաղյանը, ոչ էլ Գուրգեն Փարսադանյանը, ոչ էլ Արամ Գնունին: Ես՝ (Երեւան) էպոպեան եմ ամբողջությամբ վերցված:

…Լինել պատասխանատու իր գրվածքի ամբողջության նկատմամբ եւ ոչ թե նրա մի մասի կամ մի հերոսի - ահա իմ ստեղծագործական մեթոդի մի կարեւոր սկզբունքը:

…Ընթերցողները նկատած կլինեն, որ իմ (Երեւանը) ռեալիստական գրվածք չէ: Ես համաձայն եմ: Սակայն ռոմանտիկական էլ չէ, սիմվոլիստական էլ չէ: Այնտեղ կա եւ սիմվոլիզմ, եւ ռոմանտիկա:

…Արշակ Բուդաղյանների գոյությունը մի բան պետք է նշանակի եւ նշանակում է, ավելին, իսկ ի՞նչ թող գտնի ընթերցողը: Ինձ համար կյանքը սխեմա չէ, սեւ եւ սպիտակ չէ: Ես սիրում եմ կյանքը դիտել իր դիալեկտիկական հակասությունների մեջ, դա այնքան էլ պարզ բան չէ:

…Ես գիտեմ, որ դասակարգերն իրարից պարսպված չեն, եւ անհատը հաճախ ընկնելով մի խավից մյուսը, մի դասակարգից մյուսը, իր մեջ կրում է հազար հակադիր ազդեցություններ: Անտեսել այդ հակասությունները, ափսոս, ես չէի կարող:

…Գուցե հեղինակի գրչի խա՞ղ…

…(Երեւանի) մեջ պատահական կամ քմահաճ ոչինչ չկա:

…Արդ, ինչ գրական շկոլայի եմ ես հետեւում: Գոյություն ունեցողներից ոչ մեկին: Իմ էպոպեան գրված է մի քանի պլանով. ռեալիստական, սիմվոլիստական, նատուրալիստական: Արամ Գնունու ակնոցներ հանելը ռեալիստորեն մի այլ բան է, ռոմանտիկորեն՝ մի երկրորդ բան եւ այլն: Եվ այդպես, մինչեւ վեպի ամենափոքր դետալը:

…Ես իմ էպոպեայի մեջ կուրս եմ վերցրել ոչ միայն դեպի ընթերցողի մտքերն ու զգացմունքներ, այլ դեպի ենթագիտակցությունը, դեպի ասոցիատիվ մտապատկերները եւ այլն… (Երեւանի) մեջ ես կիրառել եմ միասնական ստեղծագործական մեթոդը: Իմ դավանած չորս հիմնական սկզբունքներից մեկը հենց այդպես էլ կոչվում է՝ մոնումենտալիզմ, երկրորդը՝ սինթետիզմ եւ այլն:

…Իմ կարծիքով, հարկավոր է սինթետիզացիայի ենթարկել այն ողջ արժեքավորը, որ բերել են իրենց հետ գրական շկոլաները: Նույնիսկ նրանցից ամենաընդունելին մեզ համար - ռեալիզմը, առանձին վերցրած այլեւս հետամնաց ձեւ է գրականության զարգացման համար: Այն, ինչ որ կարելի է տալ մի ուժեղ սիմվոլով, հաճախ ռեալիստական գրականության մեջ վերածվում է բազմաթերթ նեյնիմի: Ես չեմ պատկերացնում, թե ռեալիստական պլանով ինձնից քանի էջ պիտի խլեր ուղտերի հիպերբոլիզացիոն երթը Երեւանի փողոցներով եւ դրանից բխող իմ ասելիքը:

…Սակայն ես չեմ ժխտում ռեալիզմը: Միանգամայն ընդհակառակը: Ռեալիզմը պիտի զարգացնել ու խորացնել:

…Ոչ պատկերը ռեալիստական չէ, բայց նա միշտ եղել է բուրժուական ռեալիզմի հիմնական տարրերից մեկը: Եվ ահա, իմ կարծիքով, պատկեր ասած բանը հարկավոր է դեն շպրտել: Նա գիտական պատկերացում չի տալիս երեւույթների մասին: Նա երեւույթները դրսեւորում է մոտավորապես մի կերպ (յոլա) տանելով: Կորչի պատկերը: Հարկավոր է ռեալիզմը դուրս հանել իր հակասական վիճակից, վերածել նրան գեր-ռեալիզմի, պրոլետարական ռեալիզմի, դիալեկտիկական մատերիալիստական ռեալիզմի: Իսկ այդ դեպքում ռեալիզմը կդադարի հին իմաստով ռեալիզմ լինելուց:

…Պայքարելով մոնումենտալ-սինթետիկ երկի համար, պրոլետարական գրականությունը երկը կառուցելու մի նոր ձեւ պիտի գտնի: Իմ կարծիքով, այդ ձեւը հնարավոր է գտնել միայն այն դեպքում, եթե մենք հրաժարվենք գոյություն ունեցող բոլոր գրական շկոլաներից՝ ներառյալ նաեւ ժամանակակից ռեալիզմը: Լուծումը կտա մեզ սինթետիկ մեթոդը:

Հին Երեւանի ձեւի հետ միասին քանդվում է նաեւ նրա բովանդակությունը: Քանդվում է ոչ միայն արեւելյան բաղնիքը, այլեւ դրա հետ միասին մարդկային փոխհարաբերությունների մի ողջ սիստեմ… Եթե ռեալիզմի տեսակետից նրանք պատկերում են Երեւանի հին շենքերի քանդումը, սիմվոլիզմի կողմից նրանք պատկերում են հասարակական մի ողջ սիստեմի քանդումը, ապա ռոմանտիզմի կողմից պատկերում են մարդկային մի ողջ պսիխո-իդեոլոգիայի քանդում: Ահա մի նոր ապացույց, որ չի կարելի հասկանալ (Երեւանը), եթե նրան մենք համարենք կամ ռեալիստական, կամ ռոմանտիկական, կամ սիմվոլիստական գրվածք: Առավել անհասկանալի կմնա նա, եթե մենք նրան համարենք կոնգլոմերատ՝ այդ բոլոր շկոլաների:

Ես երազ ասած բանը իմ գրվածքում օգտագործել եմ որակապես այլ կերպ: Հերոսի արթնանալուց հետո էպոպեայում կատարվում է որակային փոփոխություն: Նա դառնում է մի այլ գրվածք, մի այլ պրոբլեմով:

Ես իմ (Քաղաքը բլուրի վրա) վեպում ոչ մի բառով, ոչ մի կերպ չեմ նկարագրել իմ ոչ մի հերոսի արտաքինի եւ ոչ մի շտրիխ: Ու ոչինչ: Իմ ընթերցողներից ոչ մեկ չի նկատել այդ: Հակառակը՝ նրանցից շատերն ինձ մոտ նկարագրում էին իմ հերոսներին, պնդելով, որ ես այդպես եմ նկարագրել նրանց արտաքինը այդ վեպում: Այդ շատ լավ է, նշանակում է՝ ես հասել եմ իմ առաջադրած նպատակին - թույլ տալ, որ յուրաքանչյուր ընթերցող իր ուզածի պես պատկերացնի հերոսներին, այդպիսով ընթերցողին մասնակից դարձնել ստեղծագործությանը:

«Գրական թերթ», 1932 թիվ, N 7

Պատրաստեց Արամ Պաչյանը

Դիտվել է 262 անգամ
loading...
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan