Հեղինակներ Հրապարակագիրներ
Այսօր՝ 22.Հոկտեմբեր.2017, Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 0AMD
1EUR = 0AMD
1RUB = 0AMD
Եղանակը Երևանում՝
Իբր վարչապետն այդ հարցը լուծել է, բայց վարորդ... Բազուկի բուժիչ հատկությունների մասին Ավտոմեքենան դուրս է եկել երթևեկելի հատվածից և... Սերժ Սարգսյանը չինացիների՞ն է ուզում բերել Հա... Արցախում երեկ մահացած զինվորներից Հրաչ Ավետիս... Քաղաքացին դատի կտա «Ibutik» խանութին՝ իրեն գո... Հրանտ Բագրատյան-Վահրամ քահանա Մելիքյան բանավե... Այսօր սպասվող ֆուտբոլային հանդիպումները Վարչապետ, կարագին զսպա․․․ (Քաղաքական հումոր)... Ախալցխայում ընտրությունների արդյունքները հայտ... Մեկ ոստիկանի վրա բյուջեով մոտ 6 անգամ ավելի շ... Մեկ օր ջուր չի լինի Փակման ենթակա 163 աղբանոցից փակվել է 17-ը Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ Ավելի լավ ա տղամարդը կնոջը մի հատ խփի, բայց լ... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ հոկտեմբերի 22-ի համար Այս է իրականությունը. Վահրամ քահանա Մելիքյան ԱԻՆ-ի շենքին փակցված քարտեզում ազատագրված տար... Կատալոնիայի խորհրդարանի ղեկավարը հրաժարվում է...
Ամենաընթերցված լուրերը
Իբր վարչապետն այդ հարցը լուծել է, բայց վարորդ... Բազուկի բուժիչ հատկությունների մասին Ավտոմեքենան դուրս է եկել երթևեկելի հատվածից և... Սերժ Սարգսյանը չինացիների՞ն է ուզում բերել Հա... Արցախում երեկ մահացած զինվորներից Հրաչ Ավետիս... Քաղաքացին դատի կտա «Ibutik» խանութին՝ իրեն գո... Հրանտ Բագրատյան-Վահրամ քահանա Մելիքյան բանավե... Այսօր սպասվող ֆուտբոլային հանդիպումները Վարչապետ, կարագին զսպա․․․ (Քաղաքական հումոր)... Ախալցխայում ընտրությունների արդյունքները հայտ... Մեկ ոստիկանի վրա բյուջեով մոտ 6 անգամ ավելի շ... Մեկ օր ջուր չի լինի Փակման ենթակա 163 աղբանոցից փակվել է 17-ը Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ Ավելի լավ ա տղամարդը կնոջը մի հատ խփի, բայց լ... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ հոկտեմբերի 22-ի համար Այս է իրականությունը. Վահրամ քահանա Մելիքյան ԱԻՆ-ի շենքին փակցված քարտեզում ազատագրված տար... Կատալոնիայի խորհրդարանի ղեկավարը հրաժարվում է... Ինչու՞ բարերարի մտքում ծագեց Արցախում Մեծ հա... Բարսելոնայում բողոքի երթին մոտ կես միլիոն մար... Եգիպտոսում իրականացված ահաբեկչական հարձակումը... Սահակաշվիլին հայտարարել է իր ևս երկու կողմնակ... Թիլլերսոնը ժամանել է Էր Ռիյադ Ինչպես փրկել Ուկրաինան 70 օրում. Սահակաշվիլին... «Թալիբանն» ստանձնել է Քաբուլում այսօր իրականա... Ցուցարարները Պորոշենկոյին խորհուրդ են տվել հի... «Մանչեսթեր Յունայթեդը» կրեց ընթացիկ առաջնությ... Ո՞վ կդառնա դատավոր Կիևում առևանգել են Սահակաշվիլիի թիկնազորի նախ... Ով է ուկրաինական հակամարտության մեղավորը` ըստ... Խոշոր չափի կաշառք պահանջելու և ստանալու կասկա... Ո՞ւմ հայրն է Ջիգարխանյանը Դոնալդ Թրամփը պատրաստ է գաղտնազերծել Ջոն Քենե... Լեւոն Հայրապետյանին վերջին հրաժեշտը տվեցին. տ... Նավթի ընդունելի գինը՝ ըստ ռուսների Կատոլոնիայի կառավարությունը ազատ է արձակվել Իրանին մեղադրել են Աֆղանստանից մաքսանենգ ճանա... Նախագահը հրավիրել է խորհրդակցություն 2018թ. կ... Հրանտ Բագրատյանի տասնմեկ թեզիսները եւ Ռեֆորմա... Էլեկտրական հեծանիվների կայանի եւ արտաքին LED ... Անտունները գիշերն անցկացրել են բանկում․ Լուսա... Բացահայտվել է բնակարանային գողությունը Նա նույնասեռական է եւ ապրում է ծեր կնոջ հետ․Ա... Ուրուգվայում թույլատրվել է մարիխուանայի վաճառ... Զինվորականներ են վթարի ենթարկվել Ինչո՞ւ պիտի մոմն ազատված լինի ԱԱՀ-ից, գիրքը՝ ... Որքան ես եմ խանգարել բանակին, նույնքան էլ՝ ին... ԵՄ-ն վերահաստատել է իր ստանձնած պարտականությո...
Հարցում

Միքայել Մանվելյան. Յերեվան

Գրականությունը նաեւ քարտեզագրություն է: Նրա բացահայտ եւ խորհրդավոր տարածությունը միահյուսված է գետերից: Մեկի հունով առաջ գնալը հասցնում է մյուսին եւ այսպես շարունակ, մինչեւ վերադարձը, մինչեւ առաջին գետի հիշողությունը: Գրականությունը նույն գետը երկու անգամ մտնելն է, քանի որ գետը նույնն է, այդ Դու ես վերափոխվածը, Դու ես Ուրիշը: Պատկանյանի «Էրեւանը», Մկրտիչ Արմենի «Յերեւանը», Զարյանի, Մահարու, Բակունցի Երեւանները գալիս են պատմելու նույն քաղաքի մասին եւ դրանով բեկում նույնադեմության պատրանքը: Երեւանը կերպարանափոխությունների քաղաք է. կերպարանափոխությունն է նրա հիշողությունը: Անցյալը քաղաքի գիտակցությունից խույս է տալիս ասես լույսի արագությամբ: Գրականության մեջ այդ անցյալից մնացած պատառիկներ հավաքելու ճանապարհին հատվածներ գտա (1938-40 թվականներին) «Խորհրդային գրականություն» հանդեսում լույս տեսած արձակագիր, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Միքայել Մանվելյանի «Յերեւան» անավարտ վեպից: Ստորեւ շարունակաբար կներկայացնեմ անավարտ վեպի հատվածները:

Արամ Պաչյան

 

Հին Յերեվանը

Խորհրդավոր լռության մեջ, լուսավորված լույսով, նիրհում է այգիների մեջ կորած գորշ քաղաքը:

Փողոցներում, տեղ-տեղ ծռված սյուների վրա, աղոտ պլպլում են նավթի լապտերները:
Լուռ է:

Մերթընդմերթ լսվում է աքաղաղի կանչը, երբեմն այգիների կողմից՝ հրացանի խուլ թնդյուն, այս ու այն կողմից շների թախծոտ ոռնոց, եւ էլի իսկույն գորշ քաղաքն ընկղմվում է անդորր լռության մեջ:

Միայն փողոցով անցնող առուներն են, որ գիշեր-ցերեկ խոխոջելով հոսում են, կարծես օրոր ասելով քնած քաղաքին:

Դեռ լույսը չբացված՝ մի թեթեւ զեփյուռ սուրալով ցած է իջնում լեռներից, իրար տալով խոտ ու ծառ, անցնում է քաղաքի վրայով եւ գնում թաքնվելու կիրճերում ու ձորերում, վախենալով ցերեկվա տոթից: Խոտ ու տերեւ կրկին անշարժանում են:

Դեպի շուկայի հրապարակ են շտապում սայլերի շարքերը, ծանրաբեռնված սեխ ու ձմերուկով, սոխ ու կաղամբով: Խաղող, տանձ, սերկեւիլ, դեղնաշլոր, պահունի տանձ: Բեռնված էշեր ու ձիեր, փոշու ամպ բարձրացնելով, տերերի հարկադրանքով արագ դեպի հրապարակն են շտապում:

- Օհո՜,- լսվում է սայլապանի ձայնը, եւ սայլը ճռնչալով տեղ է հասնում ու կանգնում Ղանթարի կշեռքի աջ ու ձախ կողմերում: Եզները հոգնած փնչում են, թափ տալիս գլուխ ու պոչ: Էշերը՝ ծանր բեռից ազատված, երկար ականջները թափահարելով՝ ուրախ զռռում են:

Մութն ու լույսը կռվում են, եւ անխուսափելիորեն պարտվող մութը կամաց-կամաց տեղի է տալիս՝ մերկացնելով հրապարակում մթնշաղի մեջ երեւացող բանջարեղենների եւ մրգերի կույտերն ու կողովները: Նոր տեղ հասած եւ ուշացած էշերի, գարու, ալյուրի եւ այլ մթերքների պարկերի երկու կողմից քարշ տված հավերն ու աքաղաղներն աշխատում են բարձր պահել գլուխները, կարծես դիտելու, թե ինչ է կատարվում իրենց շուրջ: Բայց այդ անսովոր դրությունից շշմած եւ մոռացված վաղորդյան ծուղրուղուն լուռ, ապշած նայում է մի կետի:

Ավելի հաճախ սկսեց լսվել աքաղաղների կանչը: Արեւելքը գունատվում է: Մի ագռավ իջավ ընկուզենու ճյուղի վրա, ճոճվեց ու կռռաց: Քիչ անց, ծառից ծառ, ճյուղից ճյուղ երկար պոչը թափահարելով՝ դուրս թռավ կաչաղակը եւ կչկչաց՝ ողջունելով արեւածագը: Լսվեց մանգղաթեւի սուր ճիչը: Արեւելքը շառագունեց երկունքի ցավից, հավերը կչկչալով ցած թռան թառերից, կովերը որոճալով՝ ծանր ու ծույլ բարձրացան տեղերից, էշ, այծ, ոչխար, ձի անհանգստացած իրար անցան ու ձայն-ձայնի տվին:

Արեւի շողքը դիպավ Մասիսի գագաթին եւ այնտեղից դանդաղ ու հաստատ սահելով, հավերժական սառույցների եւ ձյուների վրայով սկսեց ցած սահել:

Կտուրների վրա կյանքը զարթնել է, միայն փոքրերը՝ շոգից վերմակները մի կողմ նետած, կիսամերկ եւ անփույթ փռվել են անկողիններում:

Ամեն կողմից լսվում է բացվող դռների ճռինչ. անասուններն իրար հրմշտելով՝ դուրս են թափվում դռներից դեպի արոտատեղին:

Արեւն աստիճանաբար բարձրանալով՝ ջերմաստիճանն էլ հետը բարձրացնում է, իսկ միջօրեի մոտ՝ օդը, ինչպես շիկացած հնոցից ելնող ալավ, բոցկլտում է:
Քաղաքը, որ մի մեծ գյուղի է նման, անցել է իր առօրյային:

«Խորհրդային գրականություն», 1938թ. /6-7/

 

Պատրաստեց Արամ ՊԱՉՅԱՆԸ

Դիտվել է 607 անգամ
loading...
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan