Թրամփը եւ Նեթանյահուն Իրանի դեմ պատերազմը կներկայացնեն որպես համատեղ նվաճում

«Հրապարակի» զրուցակիցը Միխայիլ Միլշտեյնն է` Իսրայելի «Մերձավոր Արեւելքի եւ Աֆրիկայի ուսումնասիրությունների Մոշե Դայան կենտրոնի» Պաղեստինի ուսումնասիրությունների ֆորումի ղեկավարը։

- Իսրայելի եւ Իրանի միջեւ հունիսյան՝ 12 օր տեւած ռազմական բախումները դադարեցվեցին հունիսի 24-ին՝ ԱՄՆ առաջարկով հրադադարի հաստատմամբ: Իրանում պնդում են, որ հրադադարի որոշումը կայացվել է միակողմանիորեն, նշելով, որ այդ քայլին Թել Ավիվը ստիպված է գնացել: Կարճ ասած՝ Թեհրանում կարծում են, որ հաղթել են Իսրայելին եւ ԱՄՆ-ին: Մինչդեռ Իսրայելը համոզված է, որ երկիրը հասել է իր առջեւ դրված բոլոր ռազմական նպատակներին՝ զգալիորեն ոչնչացնելով Իրանի միջուկային օբյեկտները, վերացնելով հիմնական սպառնալիքները, չեզոքացնելով իրանցի շուրջ 30 գեներալի:

- Բնականաբար, Իրանը փորձում է իրեն որպես առաջատար ցույց տալ այս պատերազմում, բայց ակնհայտ է, որ պատճառված վնասը դրամատիկ էր. գրեթե ամբողջ ռազմական հրամանատարության, բազմաթիվ ռազմական համակարգերի լիակատար ոչնչացումը եւ ՑԱԽԱԼ-ի լիակատար վերահսկողությունն Իրանի երկնքում: Միեւնույն ժամանակ, Թեհրանը վնաս հասցրեց Իսրայելին, իսկ ռեժիմը գոյատեւեց այս պատերազմում, ուստի նրանք նույնպես զգում են, որ ունեցել են նվաճումներ: Ամեն դեպքում, թվում է, թե սա ազգերի միջեւ երկարատեւ պատերազմի բազմաթիվ փուլերից միայն առաջին փուլի ավարտն էր։

- Թեեւ Իրանը պաշտոնապես հավաստիացրել է, որ կպահպանի հրադադարի ռեժիմը, այդուհանդերձ, հայտարարել է, թե Իսրայելի հետ դրա վերաբերյալ որեւէ փաստաթուղթ չի ստորագրել: «Չենք հավատում մեր թշնամիներին, դրա համար մեր մատը միշտ ձգանի վրա ենք պահում»,- հայտարարել են Թեհրանում եւ պնդել՝ չեն հրաժարվի միջուկային ծրագրերից: Սա նոր էսկալացիայի վտանգ չի՞ պարունակում:

- Անկասկած: Այժմ գլխավոր մարտահրավերն այն է, որ իրանցիները կցանկանան առաջ մղել իրենց միջուկային ծրագիրը հարձակումից հետո՝ առանց միջազգային ստուգման: Այս ռիսկային իրավիճակը կպահանջի, որ Իսրայելը եւ ԱՄՆ-ն խթանեն Թեհրանի միջուկային ենթակառուցվածքների դեմ հետագա գործողությունները եւ իրանցիներին մղեն համաձայնության: Սա իրականում միակ կամ գրեթե միակ միջոցն է՝ համոզվելու, որ նրանց միջուկային ծրագիրը կչեզոքացվի։

- Ասացիք՝ առանց միջազգային վերահսկողության: ՄԱԳԱՏԷ-ն, որ 12-օրյա պատերազմի օրերին հայտարարեց, թե Իրանի կողմից միջուկային զենք ստեղծելու վերաբերյալ ապացույցներ չեն ունեցել, փաստորեն, այլեւս անցանկալի կառույց է Իսլամական Հանրապետությունում: Այդ երկրի խորհրդարանը ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ համագործակցությունը խզելու օրինագիծ է ընդունել: Ի՞նչ սպասել:

- Իրանի որոշումը պետք է մտահոգի ամբողջ աշխարհին, քանի որ, ինչպես նշեցի, դա նշանակում է, որ նրանց գործունեության մշտադիտարկում չի լինի։ Իմ գնահատմամբ, եթե Արեւմուտքը որոշի երկարաձգել Իրանի դեմ տնտեսական պատժամիջոցները, դա կարող է իրանցիներին իսկապես խանգարել եւ հանգեցնել միջազգային ստուգայցի ընդունմանը։

- ՌԴ-ն բացահայտորեն խոսեց Իրանին աջակցելու մասին, մինչդեռ ռազմական բախումներին միացած եւ Իսրայելին սատարած ԱՄՆ-ն հրադադարից հետո կոշտ քննադատեց մերձավոր դաշնակցին: Նախագահ Թրամփը Նեթանյահուին ասաց՝ ոչ մի օգնություն այլեւս չի լինի, ամերիկացի զինվորականները չեն ներգրավվի նմանատիպ գործողություններում: Վաշինգտոնում կարծում են, որ Նեթանյահուն խաբել է Թրամփին՝ մատնանշելով հրադադարից հետո Իրանին հասցված հարվածները:

- Ամենեւին էլ՝ ոչ։ Պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի միջեւ սերտ եւ ամուր համագործակցություն էր, եւ իրականում ամբողջ աշխարհը հասկացավ, որ երկու պետությունների միջեւ ռազմավարական դաշինքը շատ կայուն է, ի տարբերություն, իհարկե, Մոսկվայի եւ Թեհրանի միջեւ թույլ հարաբերությունների։ Ես կարծում եմ, որ Նեթանյահուի՝ ԱՄՆ այցի ժամանակ երկու առաջնորդներն էլ պատերազմը կներկայացնեն որպես համատեղ գործողություն եւ համատեղ նվաճում։

- Ի դեպ, ԱՄՆ նախկին նախագահ Բիլ Քլինթոնն օրերս նույնպես սուր քննադատության է ենթարկել Իսրայելի ղեկավարությանը եւ անձամբ վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուին՝ վերջինիս մեղադրելով Իրանի հետ պատերազմի սպառնալիքը որպես իշխանությունը պահպանելու գործիք օգտագործելու մեջ: Նրա խոսքով՝ Նեթանյահուն վաղուց է պատերազմ փնտրում՝ «հավերժ իշխանության մնալու» համար։

- Նեթանյահուի դեմ Իրանի հարցով շատ քննադատություններ են եղել եւ կան (եւ մեծ մասն արդարացված է), բայց եկեք ընդունենք, որ նա էր, որ համարձակվեց խթանել պատմականորեն քաջարի հարձակումը։ Հիմա գլխավոր հարցն այն է, թե ինչ վնաս է հասցվել միջուկային ծրագրին, եւ արդյոք անհրաժե՞շտ է վերադառնալ ու հարձակվել միջուկային օբյեկտների վրա՝ համոզվելու, որ իրանցիները հնարավորություն չեն ունենա միջուկային զենք արտադրելու։

- Թրամփի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվեն Ուիտկոֆը հույս է հայտնել, որ Ռուսաստանը եւ Ուկրաինան օրինակ կվերցնեն Իսրայելից ու Իրանից՝ նկատի առնելով հակամարտության խաղաղ եւ օպերատիվ կարգավորման վերջին սցենարը: Զուգահեռները տեղի՞ն են:

- Դե, կրկին գլխավոր խնդիրն այն է, որ մենք չենք կարող որոշել, որ պատերազմն ամբողջությամբ ավարտվել է, եւ ռազմավարական առաքելությունը կատարվել է։ Թվում է, թե Ռուսաստանի եւ Ուկրաինայի միջեւ խնդիրը բոլորովին այլ է։ Այս պատերազմում, հավանաբար, խաղաղություն է սպասվում։