Մեր այսօրվա գերխնդիրն է պարզապես ազատվել այս ուժերից․ Կարին Տոնոյան

Ապրիլի 25-ին տեղի ունեցավ «5165» շարժման համագումարը, որի ընթացքում ներկայացվեցին կազմակերպության նպատակները և գաղափարախոսությունը։

Միավորման գործունեության շուրջ «Հրապարակը» զրուցել է «5165»-ի ղեկավար Կարին Տոնոյանի հետ։

- Տիկի՛ն Տոնոյան, ձեր շարժումն այս ներքաղաքական գործընթացներում ի՞նչ դերակատարում է ունենալու, և արտահերթ ընտրությունների հետ կապված ի՞նչ եք անելու։

- Մեր շարժումը միայն քաղաքական նպատակով չի ստեղծվել։ Շարժումը ստեղծվել է բոլոր ոլորտներում մշակույթ փոխելու նպատակով։ Սկսած քաղաքականից մինչև կրթական։ Մշակույթ, որովհետև 30 տարի մեզ օտարացրել են մեզանից, և մենք պետք է վերադառնանք մեզ։ Այսինքն, ազգից մեզ բերել-հասցրել են ամբոխային հասարակության մտածողության։ Հիմա պետք է նորից մեր ազգը վերակերտել, օգնել, որ ժողովուրդը վերագտնի իրեն։ Իսկ ինչ վերաբերում է քաղաքական դաշտին, ընտրություններին, այո, մենք որոշել ենք մասնակցել ընտրություններին։ Ի՞նչ ձևաչափով, դեռ վերջնական որոշում չենք կայացրել՝ դաշինքո՞վ, թե՞ առանձին կուսակցությամբ, հայտնի կդառնա շուտով։ Եվ մասնակցելու ենք անկախ նրանից, թե այս փուլում ինչ հաջողություն կունենանք։ Մենք հասկանում ենք, որ Հայասանում այլևս ամեն ինչ պետք է փոխվի, և դա կարելի է փոխել, երբ որ կվերցնես իշխանությունը։ Ազգային ուժեր պետք է գան իշխանության։ Անկախ նրանից մենք կլինենք, թե մեկ ուրիշը, կարևոր չէ։ Կարևոր է, որ իշխանության պետք է գան ազգային ուժեր։

- Ձեր կազմակերպությունն իշխանությունների հետ համագործակցության վերաբերյալ հերքում տարածեց։ Ուզում էի իմանալ, իշխանությունները փորձե՞լ են Ձեզ հետ հաշտության եզրեր գտնել, փորձել ներգրավել իրենց կողմը։ Եղե՞լ են այդպիսի փորձեր։

- Նախ, մենք հերքում չտարածեցինք, իրազեկում տարածեցինք, որովհետև ֆեյքերին մենք չենք վերաբերվում որևէ կերպ։ Եվ հերքելու ո՛չ իմաստ կա, ո՛չ էլ նպատակ։ Մենք պարզապես իրազեկում տարածեցինք, որովհետև տեսանք, որ այսօր ժողովուրդը գերզգայուն վիճակում է, և հենց դրա վրա են խաղում բոլորը։ Եվ յուրաքանչյուրը լուռ ալիքում է ժողովրդին։ Ընդամենը ժողովրդի նյարդերը խնայելու համար մենք տվեցինք իրազեկում, որ սուտ է ամբողջովին։ Եվ իշխանությունների կողմից ոչ միայն փորձ չի եղել, այլ նաև չի կարող լինել: Կարծում եմ՝ համենայնդեպս մեր ժողովրդի մտածող խավը շատ լավ տեսել է հոկտեմբերից իմ դիրքորոշումը։ Եվ ոչ միայն հոկտեմբերից, այլ նաև նրանց իշխանության գալուց հետո։ Եվ գոնե ինձ ճանաչողները, իսկ ինձ բավականին շատ մարդ է ճանաչում Հայաստանում, գիտեն, թե ես որքանով եմ հարգում իմ խոսքը և դիրքորոշումը։ Եվ եթե անգամ դուրս գանք իմ դիրքորոշման շրջանակներից, ապա ես ուղղակի չեմ կարող հասկանալ, թե  որևէ մեկի մտքով կարող է անցնել, որ այս իշխանություններին կարելի է սատարել։ Սատարի մարդ, որն այդքան մեծ, այդքան կուրուստ է ունեցել հենց այս իշխանությունների պատճառով։

- Իսկ Սյունիքի շուրջ, Արցախի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացներին ինչպե՞ս եք վերաբերվում։ Հայաստանը սուվերենության բավականին մեծ կորուստ է ունեցել պատերազմի, այս իշխանությունների քաղաքականության հետևանքով։ Այս առումով ի՞նչ դիրքորոշում ունեք։ Ինչպե՞ս եք փորձելու բարձրացնել Հայաստանի սուբյեկտայնությունը։

- Իհարկե, այս պահին Արցախի, Սյունիքի շուրջ տեսանելի գործընթացներ են տեղի ունենում, բայց վտանգված է ամբողջ Հայաստանը։ Ես չեմ բացառում, որ այսօր Հայաստանում որևէ մեկը քնում է և վախով արթնանում է, որ հանկարծ Տավուշից չենք լսի լուր, հանկարծ Արարատի մարզից չեն լսի լուր։ Այսինքն, մենք այս պահին խոցելի ենք առավել, քան երբևէ։ Եվ այս պահին, այո, Հայաստանը գտնվում է լիովին իր ինքնիշխանությունը կորցնելու վտանգի մեջ։ Եվ բոլորովին տարբերություն չկա, թե այդ ինքնիշխանությունն ում կզիջվի։ Կարևորը, որ պետք է ջանանք պահել գոնե առկա փոքրիկ ինքնիշխանությունը։ Բայց այնուամենայնիվ մենք դեռ միջազգային սուբյեկտ ենք և պիտի պահենք մեր սուբյեկտությունը։ Եվ դրանից սկսենք ընդարձակվել։ Այս իշխանությունների կողմից զիջած դիրքերը նորից պիտի հատ առ հատ հետ գրավենք, որովհետև իրեն հարգող որևէ ժողովուրդ շատ լավ հասկանում է, որ միայն ինքնիշխանությամբ է կարող լուծել իր խնդիրները։

- Որո՞նք են, ըստ Ձեզ, ազգային ուժերը և ո՞ւմ հետ եք բանակցությունների, շփումների մեջ։

- Գիտե՞ք, «ազգային» բառը դարձավ խիստ մոդայիկ, և հիմա բոլորն ազգային են։ Դրա մեջ կա և՛ շատ լավ բան, և՛ շատ վատ բան։ Լավն այն է, որ տարիներ շարունակ ազգայինը կեղծ օրակարգ համարողից սկսած մինչև ազգայինը ոտնատակ գցած մարդիկ, բոլոր իշխանությունները, որ այդ ազգայինը թողել են լուսանքում կամ ուղղակի համարել են կեղծություն, այսօր իրենք խիստ այդ ազգայինի, ազգայինի այդ թիկնոցն իրենց վրա քաշելու կարիքն ունեն։ Եվ սրանով լավ է, որ ի վերջո հասկացել են, որ ազգը, առավելևս վտանգի պահերին, ենթագիտակցական մակարդակով անպայման վերադառնում է ինքն իրեն, ազգին, իր էթնոսին, իր տեսակին։ Այն, որ օգտագործելու էին այդ ազգայինը, դա պարզ է, ակնառու է, որովհետև եթե մի բան շատ մոդայիկ է, նրանից օգտվում են բոլորը։ Հիմա այս իրավիճակում բավականին դժվար է հասկանալ, թե որոնք են իրական ազգայինները և ոչ ազգայինները։ Դրա համար մենք մեր գործառույթից հանում ենք «ազգայինը», պարզապես ասում ենք, որ մենք հանուն հայրենիքի, հանուն հայի գալիս ենք մեր երկրում հնարավորինս մեր տեսակի պահպանության, արժանապատվության պահպանության համար։ Նախ, վերցնենք իշխանությունը, և կերտենք այն երկիրը, որտեղ հայը ստիպված չի լինելու մտածել ազգայինի մասին, ինքը պարզապես կապրի ազգայնորեն։

- Ո՞ր ուժերի հետ եք համագործակցում, բանակցությունների մեջ։

- Նախ ասեմ, որ մենք չենք համագործակցում որևէ հին կուսակցության հետ։ Այսինքն, նախկինում գործած քաղաքական ուժերի հետ։ Ինչո՞ւ, որովհետև մեր խորին համոզմամբ՝ երբ որ ժամանակն անցնում է, մարդը չի կարող վերադառնալ իր պատանեկություն կամ մանկություն։ Գիտե՞ք, ժամանակն անցել է, նորերը պետք է գան։ Ես դրա հիմքում միշտ դնում եմ Հազարան Բլբուլի հեքիաթը։ Շատ բնորոշ է մեր օրերին․ մեր ծառն անիծվել է, մեր այգին չորացվել է, և հիմա ո՞վ կբերի Հազարան Բլբուլին։ Ասպարեզ են դուրս եկել ավագ եղբայրը, միջնեկ եղբայրը, բայց Հազարան Բլբուլին բերելու և երգացնելու է փոքր եղբայրը։ Փոքր եղբայրը հենց այն ուժերն են, որոնք նոր են ձևավորվում։ Ուրեմն այդ նոր ձևավորվող փոքր ուժերին, հեքիաթից էլ է պարզ, որ պիտի փոսը գցեն, պետք է ամեն ինչ անեն, որ տեղ չհասնի, Հազարան Բլբուլն էլ պիտի ձեռքներից խլեն և ցույց տան, որ իրենք են բերել։ Բայց միևնույն է, չի երգելու։ Այս ընտրություններում, հնարավոր է, նոր ստեղծված ուժերի կարողությունները չբավարարեն ամբողջովին վերցնելու իշխանությունը, բայց նրանք, ովքեր կգան իշխանության այլ ուժերից, ես այսօր ասում եմ, տարիներ հետո նորից կխոսենք, նրանց մոտ չի ստացվելու կանաչեցնել ժողովրդի այգին։ Կիսատ-պռատ է լինելու։ Միայն քաղաքական նոր սերունդը կկարողանա երգացնել Հազարան Բլբուլին։ Հազարան Բլբուլը, որ կբերեն, իշխանությունն է։ Միայն նա է ի վիճակի, որովհետև մենք արդեն տեսել ենք, չէ՞, թե ինչպես են կառուցել մեր երկիրը։ Այն, որ մենք հիմա որևիցե հնարավորություն չունենք մեր երկրում մեր սեփական ուժերով ոտքի կանգնելու, որովհետև բոլորն ուրիշին են պատկանում, ինչ կա, դա այդ 30 տարիների արդյունքն է նաև․․․ Բնականաբար վերջին 3 տարում մեր իշխանությունն ուղղակի գնաց թշնամական ձեռքեր։ Եվ մեր այսօրվա գերխնդիրն է պարզապես ազատվել այս ուժերից։ Բայց երկիրը կառուցելու են նոր ուժերը։ Ես դրանում խորապես համոզված եմ, և ժամանակը, կյանքը ցույց կտան։ Ես որևէ մեկի հետ ապագա կառուցելու երաշխիքը չեմ վերցնի։ Կասեմ, որ մենք համագործակցում ենք նոր ստեղծված բոլոր ուժերի հետ, այս պահին բանակցությունների մակարդակով։ Հիմա բանակցությունների փուլն է, երբ որ մենք արդեն դաշինքը կձևավորենք, անունները կհրապարակենք, կտեսնեք։ Քանի որ բանակացությունների փուլ է, և եթե մենք ինչ-որ ուժի մերժում ենք, եթե այսօր նրա անունը տվեցի, հետո ինքը չհայտնվեց մեր դաշինքում, կարծում եմ, որ դա դիվանագիտական ճիշտ քայլ չի լինի։  

- «Քաղաքացիական Խորհուրդ» ստեղծվեց, որը նախաձեռնել էր Կոմանդոսը (Արկադի Տեր-Թադևոսյանը)։ Ձեր գործունեությունը և Ձեր խոսքերը հաշվի առնելով՝ ենթադրում եմ, որ այդ ուժի հետ եք կարող ունենալ համագործակցություն։ Ենթադրում եմ, որ «Համակարգ» ակումբի հետ, որը ստեղծում են Կարեն Վարդանյանի ընկերները՝ Հրանտ Խաչատրյանը, Վովա Վարտանովը, Գագիկ Գինոսյանը։

- Գիտեմ, մենք բոլորի հետ ծանոթ ենք։

- Այս ուժերի հետ է՞լ եք շփումների մեջ։

- Այո։ Դաշտում գործող համարյա բոլոր նախաձեռնությունների հետ մենք հանդիպումներ ունեցել ենք։ Հենց մեր շարժման մեջ կան մի շարք նախաձեռնություններ։ Օրինակ, ես «Ի գործ» նախաձեռնությունից, «Հայ ասպետ» հիմնադրամից, «Որդուս» ՀԿ-ից եմ և այլն։ Բանակցությունները միակողմանի չեն, երկկողմանի են, և միայն մեր ցանկությամբ չէ ինչ-որ մեկին միանալը։ Պիտի բոլորս էլ միանալու ցանկություն ունենանք։ Հետևաբար կա նաև այսպիսի ռազմավարություն։ Ինչո՞ւ ենք բանակցությունների մեջ։ Մենք շատ ժամանակ չունենք։ Բոլորն են շատ լավ հասկանում, որ հիմա ամենաշատը, որ աշխատում է որևէ ուժի դեմ, ժամանակն է։ Դրա համար այդ աշխատանքները տարվում են զուգահեռ։ Եվ եթե անգամ չստացվի միավորվել, հա՞, որովհետև մարդիկ են ի վերջո՝ իրենց ամբիցիաներով, իրենց ծրագրերով, իրենց տեսլականով, համենայնդեպս մենք կփորձենք պահել նույնքան հարազատական, բարիդրացիական հարաբերություններ, որպեսզի չբացառենք առաջ գնալով միավորվելը։

- Իսկ արդեն սկսե՞լ եք հանրապետության տարբեր վայրերում գրասենյակներ բացել և ավելի գործուն նախապատրաստություն ունենալ ընտրություններին ընդառաջ։

- Այո, արդեն սկսվել են աշխատանքները։ Մենք աշխատանքի բաժանում ենք կատարել։ Թե ինչ փուլում է, ես այս պահին հստակ չեմ կարող ասել, բայց աշխատանքները շատ եռուն գործընթացի մեջ են։