Որոշ պաշտոնյաներ չպատասխանեցին Փաշինյանի հետ մտքեր փոխանակելու հրավերին․ Արա Թորանյան

Հայաստանի ու Արցախի շուրջ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ «Հրապարակը» գրավոր հարցեր է ուղղել Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի համանախագահ Արա Թորանյանին։

Հարցերը գրավոր եմ ուղարկել, ուստի արագ արձագանքման հնարավորություն չի եղել պարոն Թորանյանի հնչեցրած մի շարք մտքերի վերաբերյալ, որոնք որոշ դեպքերում աղերս չունեն իրականության հետ։ Մտքերի, որոնք կապված են «թավշյա հեղափոխության» բերածի հետ, իմքայլական վարչապետի՝ «ժողովրդավարություն» բերելու հետ, «ընդդիմության լրատվամիջոցների կողմից իրականացվող բուռն քարոզչություն» ձևակերպման հետ։

- Պարո՛ն Թորանյան, երեկ Նիկոլ Փաշինյանն այցելեց Ֆրանսիա։ Հայ համայնքի ներկայացուցիչները բողոքի գործողություններով հանդես եկան նրա դեմ, «դավաճան» անվանեցին։ Որպես Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի (Le Conseil de coordination des organisations arméniennes de France) համանախագահ՝ ի՞նչ գնահատական ունեք այս ակցիայի վերաբերյալ, Փաշինյանի այցելության վերաբերյալ։

- Նիկոլ Փաշինյանին ընդունել են երկրի բարձրագույն իշխանությունները՝ անցնելով Ազգային ժողովի նախագահից մինչև Սենատի նախագահ, մինչև հանրապետության նախագահ: Նրան ընդունել է նաև Փարիզի քաղաքապետը: Իր ստացած ընդունելության որակը վկայում է այն հարգանքի մասին, որը նա վայելում է Ֆրանսիայում, պետության բարձրագույն մակարդակում և քաղաքական լայն սպեկտրում (աջ, կենտրոն և ձախ): Այս ամենը շատ դրական է Հայաստանի համար, որի իմիջն այստեղ շատ է բարելավվել թավշյա հեղափոխությունից ի վեր:

Ինչ վերաբերում է մնացածին, մի փոքրիկ խումբ դաշնակցական երիտասարդ ակտիվիստներ կային, ովքեր դեսպանատան առջև ցույց էին անում ընդդեմ Փաշինյանի՝ Ֆրանսիա գալու: Ցույցի իրավունքը գոյություն ունի: Բայց վարչապետին վիրավորող կարգախոսները միայն նրանց տեսակետն է:

- Ձեր ընկեր [ՖՀԿՀԽ համանախագահ, ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, Ֆրանսիա] Մուրադ Փափազյանը երեկ «Երկիր Մեդիա» հեռուստաընկերությանն ասել էր, որ Ֆրանսիայի նախագահն առաջարկել էր, որ նրա (Մակրոնի) և Փաշինյանի միջև հանդիպումը տեղի ունենա հոկտեմբերին՝ ընտրություններից հետո, սակայն Փաշինյանը պնդել է հունիսին հանդիպել։ Ըստ Փափազյանի՝ Փաշինյանի այս քայլը պայմանավորված էր նախընտրական տրամադրություններով, և որ վերջինս այսպես է արել իր PR-ի համար։ Պարոն Փափազյանը մուրացկանություն էր որակել Փաշինյանի այս քայլը։ Ի՞նչ կասեք այս մասով։

- Հույս մի ունեցեք, որ հրապարակավ բանավիճեմ CCAF-ի մյուս համանախագահի հետ: Մենք տարբեր կարծիքներ ունենք Փաշինյանի և Հայաստանում իրավիճակի վերաբերյալ: Նա շատ ակտիվ ընդդիմադիր կուսակցությունից [ՀՅԴ] է: Նա պաշտպանում է իր տեսակետը: Դա բոլորովին իմը չէ այս հարցի շուրջ: Բայց ֆրանսիական տարածքում մենք շատ ընդհանուր մարտեր ունենք: CCAF-ում գոյակցում են տարբեր քաղաքական հայացքներ: Սրա մեջ է նրա ներկայացուցչականությունը և ուժը:

- Դուք հանդիպե՞լ եք Փաշինյանի հետ երեկ Ֆրանսիայում։ Ինչպե՞ս եք վերաբերվում այն մարդկանց, որոնք հրաժարվել են հանդիպել նրա հետ, և որոնք հանդիպել են նրա հետ։ Եթե Դուք հանդիպել եք, ի՞նչ եք խոսել նրա հետ, ի՞նչ եք ասել իրեն, նա ի՞նչ է պատասխանել։ Մեծ թվով հայ ռազմագերիներ կան Ադրբեջանում, սակայն Փաշինյանը, իր ընտանիքը, իրեն սատարող խմբերը զբաղված են միայն իշխանություն պահելու հարցերով։ Սրա վերաբերյալ ի՞նչ գնահատականներ ունեք։

- Չնայած իր ծանրաբեռնված օրակարգին, վարչապետը ցանկանում էր առանձին հանդիպում ունենալ CCAF-ի համանախագահության և Հայկական հիմնադրամի նախագահ Պետրոս Թերզյանի հետ: Այնպես որ, ես դա տեսա: Քննարկումը հատկապես հարուստ էր: Դա մեզ թույլ տվեց ընդգծել սփյուռքի և Հայաստանի միջև անհրաժեշտ համերաշխությունը, հատկապես երկրի համար այս վտանգավոր ժամանակաշրջանում:

Մասնավորապես, ես բացատրեցի, որ Ֆրանսիայի հասարակության մեջ և պետության բարձր մակարդակում մենք կարողացանք հաղթանակների հասնել շնորհիվ մեր շարքերում գոյություն ունեցող միասնության, բայց նաև Հայաստանի դեսպանատան հետ կատարյալ համագործակցության շնորհիվ, որի հետ մենք աշխատում ենք լիակատար վստահության և ամենամեծ ներդաշնակության մեջ: Օգտվելով առիթից` ակնածանք եմ հղում դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանին դերի համար, որ նա խաղացել է CCAF-ի կողքին։

Ասոցիացիայի որոշ պաշտոնյաներ չպատասխանեցին Փաշինյանի հետ մտքեր փոխանակելու հրավերին: Ափսոսում եմ։ Նույնիսկ եթե հույզը ուժեղ է, երկխոսությունը, գաղափարների առճակատումը, ինձ թվում է, միշտ գերադասելի է դատարկ աթոռի քաղաքականությունից կամ հայհոյանքներից:

- Ի՞նչ գնահատական ունե՞ք Փաշինյանի գլխավորած իշխանության գործողությունների վերաբերյալ 2020 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո՝ հաշվի առնելով, որ ադրբեջանական ուժեը ներխուժել են Հայաստանի տարածք ու դուրս չեն գալիս, տարածքների հանձման պահանջ են դրել Հայաստանի առջև։ Հայաստանի դիմաց նաև դրել են սահմանների դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի պահանջ։ Պատերազմից մոտ 7 ամիս է անցել, սակայն իշխանությունները չեն վերականգնել Հայաստանի զինված ուժերը և շարունակում են բարձր աշխատավարձ ու պարգևավճարներ ստանալ։

- Ես հասկանում եմ, որ հայկական զինված ուժերը զգալիորեն թուլացել են թուրք-ադրբեջանական կոալիցիայի սկսած պատերազմից: Բռնկման իրական վտանգ կա, որը կարող է հրդեհել Հայաստանի հարավը և գուցե նույնիսկ ամբողջ երկիրը: Մենք պետք է ամեն ինչ անենք կանխելու համար այս վտանգը, որը կարող է ունենալ անկանխատեսելի հետևանքներ: Դա անում են երկրի լեգալ ու լեգիտիմ իշխանությունները, այդ թվում` փորձելով դուրս բերել Հայաստանը միջազգային մեկուսացումից: Սա էր նաև Փաշինյանի՝ Ֆրանսիա կատարած այցի իմաստը: Իմ մասով ես զգուշանում եմ դեմագոգիկ ելույթներից, որոնք մաքսիմալիստական դիրքերով փորձում են շահել հասարակության կարծիքը: Ֆրանսիայում իմ հարմարավետ դիրքից ելնելով` ես չէ, որ պետք է փչեմ ծխացող ածուխների վրա: Ես չեմ քվեարկում Հայաստանում, ես այնտեղ չեմ կատարել իմ զինվորական ծառայությունը, ես այնտեղ չեմ վճարում իմ հարկերը, և իմ երեխաները զորակոչված չեն լինի, եթե նոր պատերազմ բռնկվի: Հայաստանի ժողովուրդը պետք է որոշի իր ճակատագիրը և իր ղեկավարներին: Ես տեսնում եմ, որ Փաշինյանն ամրապնդել է այս ժողովրդավարական իրավունքը: Ինչ վերաբերում է սփյուռքին, քանի որ Հայաստանը վայելում է իր բոլոր ազատությունները, նրա [սփյուռքի] հիմնական պարտականությունն է աջակցել նրան՝ միևնույն ժամանակ շարունակելով քարոզելն իր իրավունքների և Հայ դատի համար:

- Ինչպիսի՞ ապագա եք տեսնում Հայաստանի և Արցախի համար՝ հաշվի առնելով Հայաստանի թուլացած վիճակը։

- Հայաստանը պետք է վերակառուցի ինքն իրեն և, առաջին հերթին, պահպանի իր ինքնագնահատականը: Իր թավշյա հեղափոխությամբ հայ ժողովուրդը ցատկ կատարեց հանուն իր ճակատագրի տիրապետման իր երկար պայքարում` տարիներ շարունակ տառապելով ավտորիտար և հակաժողովրդավարական վարչակարգերի լծի տակ: Սա ինձ համար կարևոր կետ և նույնիսկ երաշխիք է հարևանների կողմից սկսված մարտահրավերներին միասնությամբ ու վստահությամբ դիմագրավելու համար: Ինչ վերաբերում է Արցախի հիմնախնդրին, ապա այն, իհարկե, ուժով չպետք է լուծվի: Օրենքը պետք է հաղթի: Եվ դրա կարգավիճակի շուրջ բանակցությունները պետք է շարունակվեն միջազգային օրինականության միակ կրողի՝ Մինսկի խմբի հովանու ներքո: Սա է նաև այն գործը, որը պաշտպանելու համար Փարիզ է եկել վարչապետը։

- Հայաստանում հունիսի 20-ին նախատեսված են արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Ո՞ր քաղաքական ուժն է ունակ Հայաստանը դուրս բերել այսպիսի ճգնաժամային իրավիճակից։ Անձամբ ի՞նչ հարաբերություններ ունեք Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության հետ։

- Ես հավատացած եմ, որ չնայած ընդդիմության լրատվամիջոցների կողմից իրականացվող բուռն քարոզչությանը, հայերը չեն հրաժարվի հեղափոխության ժողովրդավարական ձեռքբերումներից, որոնք նույնպես միջազգային ասպարեզում նրա վստահելիության միջոց են: Ես «Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության» մաս չեմ: Ես չեմ կիսում նրա որոշ դիրքորոշումները, մասնավորապես ներկայիս: Բայց մենք բոլոր ուժերի կարիքն ունենք, և ես հարգում եմ այս կառույցը: Ահա թե ինչու ես առանց մեծ դժվարությունների համակեցում եմ նրա [ՀՅԴ-ի] հետ CCAF-ի համանախագահության շրջանակում: Եվ մենք ունենք բավականաչափ ընդհանուր պայքարներ և արժեքներ, որպեսզի այս միասնությունը իմաստալի և օգտակար լինի մեր ամբողջ համայնքի համար: Մենք չենք կարող լուծել Հայաստանի քաղաքական ճակատագիրը Փարիզից, Լիոնից կամ Մարսելից: Մյուս կողմից, մենք գլոբալ առումով ենք կարող օգնել Հայաստանին, եթե ավելացնենք մեր ուժերը: Դա այն է, ինչը մենք անում ենք՝ հարգելով միմյանց կարծիքներն ու պատմությունը: