«Հրապարակ». Մինչեւ Շուշիի հանձնումը փորձել ենք Վազգեն Սարգսյանի արձանի խնդիրը լուծել

Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի եղբոր` Արմեն Սարգսյանի փեսայի՝ Գրիգոր Տեր-Ղազարյանի հետ զրուցել ենք իր գործունեության, ընտանեկան կապերի, սպարապետի մյուս եղբոր՝ Արամ Սարգսյանի ու նրա քաղաքական կողմնորոշումների, Վազգեն Սարգսյանի՝ Շուշիում գտնվող կիսանդրին «թշնամուն թողնելու», իր՝ Վատիկանում դեսպան նշանակվելու թեմաներով, ինչպես նաեւ օրվա իշխանությունների հետ ունեցած կապերի եւ նրանց նկատմամբ իր վերաբերմունքի մասին։ Տեր-Ղազարյանը GTB Holdings-ի տնօրենների խորհրդի նախագահն է:

- Ձեզ շատերը ճանաչում են որպես Արմեն Սարգսյանի փեսա, բայց Դուք ինքնուրույն գործունեություն եք նաեւ ծավալում, նախ ասեք՝ ինչո՞վ եք հիմա զբաղվում, կարծեմ՝ Կոմիտասի շուկայի տարածքում նոր նախագիծ եք սկսել։

- Զբաղվում եմ միայն եւ միայն բիզնեսով, ո՛չ քաղաքականությամբ, մեծ մասը՝ արտերկրում։ Գործունեությունս սկսել եմ Հայաստանում, 2016 թվականից սպանդանոցային բիզնեսով սկսեցինք զբաղվել, բայց բավականին անհաջողություններ ունեցանք՝ մեր խելքից, իհարկե։ Իսկ երկրորդ պրոյեկտը շինարարությունն է՝ Կոմիտասի շուկայի պրոյեկտից մինչեւ մի քանի ավելի փոքր պրոյեկտներ ունենք։

- Կոմիտասի շուկայում ի՞նչ եք պատրաստվում անել, արդեն ունե՞ք շինթույլտվություն։

- Կոմիտասի շուկան՝ որպես շուկայի շենք, մնալու է այդպիսին, բայց ավելի քաղաքակիրթ, ավելի մաքուր տարբերակով, ավելի եվրոպական ստանդարտներով, քան հիմա կա։ Իսկ բացօթյա մասը քննարկվում է, որ կլինի բնակելի թաղամաս եւ հյուրանոց՝ առաջին չորս հարկը որեւէ միջազգային հյուրանոց։ Տարածքն արդեն վերցրել ենք, հիմա շինթույլտվության պրոցեսների մեջ ենք։

- Հայտնի է, որ Դուք Վատիկանում սերտ կապեր ունեք, եւ ինչ-որ մի շրջանում խոսակցություններ շրջանառվեցին, որ հնարավոր է՝ Ձեզ նշանակեն Վատիկանում ՀՀ դեսպան կամ պատվո հյուպատոս: Վատիկանն ուշագրավ է` այնտեղ նախկինում դեսպան էր աշխատում Սերժ Սարգսյանի փեսան` Միքայել Մինասյանը։

- Վատիկանի հետ որոշակի կապեր կան, բայց կան զուտ ընկերական, բարեկամական վիճակներ, այսինքն՝ ոչ պետական, ընդհուպ, եթե խոսում ենք դեսպանի մասին, դա բացառված է, դրանք աբսուրդային խոսակցություններ են, որովհետեւ ես դիվանագիտական կրթություն չունեմ, որպեսզի նման բանով զբաղվեմ։ Բայց, այո, կապեր կան, սակայն ոչ մի ձեւ դա չի քննարկվել, եթե քննարկվի, բնականաբար, ես երբեք չեմ համաձայնի որեւէ բանի։ Նախ՝ չեն առաջարկում, եթե առաջարկեն էլ, ես չեմ համաձայնի։ Ինչ վերաբերում է Միքայել Մինասյանի կարգավիճակին, եթե չեմ սխալվում, ինքը Հայաստանի դեսպանն էր Վատիկանում, իսկ իմ կապերը Վատիկանից են, ոչ թե Հայաստանից։

- Դուք Արմեն Սարգսյանի փեսան եք, հետաքրքիր է, թե քաղաքական առումով որքանով եք առնչվում Ձեր աներոջ հետ, եւ արդյոք սպարապետի եղբոր փեսան լինելը որեւէ ձեւով օգնում կամ խանգարո՞ւմ է Ձեզ։

- Դե, իհարկե, խոսակցություններ լինում են, քաղաքական ինչ-որ հատուկ քննարկումներ չենք ունենում, բայց առօրյայում, բնականաբար, լինում է, որ ինչ-որ հարցում անհամաձայնություններ լինում են։ Բայց էնպես չէ, որ մենք քաղաքական ինչ-որ հարցեր քննարկենք, հատկապես, որ շատ հաճախ չենք տեսնվում՝ իմ եւ իր զբաղվածության պատճառով։

- Իսկ Ձեր աներոջ եղբոր՝ Արամ Սարգսյանի հետ քաղաքական անհամաձայնություններ ունե՞ք, որովհետեւ նրան շատ քննադատեցին պատերազմից հետո, որ նա «ուրացավ եղբոր հիշատակը», «տեր չկանգնեց եղբոր կիսանդրիին Շուշիում», գնաց համագործակցության այս իշխանությունների հետ, որոնք թույլ տվեցին, որ իր եղբոր արձանը պղծեն թուրքերը Շուշիում: Հիմա էլ նա այս իշխանությունների հենարաններից է։

- Գնանք հերթով՝ ես, իրականում, Արամ Սարգսյանի հետ երբեւիցե քաղաքական ինչ-որ բաներ չեմ քննարկում, անձնական շփում ունենք, իհարկե, շատ լավ, շատ ջերմ ընտանիքի անդամներ ենք, բայց քաղաքական հարց երբեւիցե ես Արամ Սարգսյանի հետ չեմ քննարկել։ Ես կարծում եմ՝ ավելի կարեւոր մարդիկ կան, որոնց հետ կարող է քննարկել, քան ես։ Ինչ վերաբերում է նրան, որ ասում են՝ ուրացավ եւ այլն, իրականում էդտեղ կա շատ մեծ դիզինֆորմացիա։ Պատերազմի ժամանակ անձամբ ես, ինչքան հնարավորություն որ ունեցել եմ, ներգրավված եմ եղել էդ ամբողջ պրոցեսների մեջ։ Անձամբ ես փորձել եմ զբաղվել հենց արձանի մասով, հենց Արմեն Սարգսյանն անձամբ ինքն էլ է փորձել, Արամ Սարգսյանն ինքն էլ է փորձել։ 2020 թվականին, օրը չեմ հիշի հստակ, բայց մինչեւ Շուշիի հանձնումը մենք փորձել ենք Վազգեն Սարգսյանի արձանի խնդիրը լուծել։ Դրանից տեղյակ էր նաեւ այդ ժամանակվա պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը, որի հետ խոսվել է։ Ուղղակի անհնար լինելու պատճառով, նույնիսկ տղաներ են գնացել էդ ժամանակահատվածում, փորձել ենք մի բան անել․․․ Դե, հասկանալի է՝ Վազգեն Սարգսյանի արձանը թուրքերի եւ ադրբեջանցիների համար կարեւոր էր, որ կցանկանային իրենք պղծել։ Բայց էնպես չէր, որ ամեն ինչ պիտի թողնեինք, զբաղվեինք միայն արձանով․ էդ պահին ավելի կարեւոր խնդիրներ կային, որոնք մարդկանց կյանքերի հետ էին կապված։ Բայց ես վստահ եմ, որ բոլորն արել են իրենց մաքսիմումը։ Իսկ ընդհանուր քաղաքական քննարկումներ մենք չունենք, եւ չեմ կարծում, որ որեւէ մեկը որեւէ բան ուրացել է երբեւէ։

- Նորմա՞լ եք համարում, որ այսօր Արամ Սարգսյանը համարվում է այս իշխանության, անձամբ Նիկոլ Փաշինյանի թիմակիցը:

- Նորից վերադառնանք այն կետին, որ մենք երբեւիցե քաղաքական քննարկումներ չենք ունենում, եւ ես նույնպես քաղաքականացված մարդ չեմ։ Իհարկե, ես ունեմ իմ անձնական կարծիքները, որոնք ժամանակ առ ժամանակ ինչ-որ ձեւով ջղայնանում եւ արտահայտում եմ, բայց փորձենք քաղաքական ինչ-որ գնահատական չտալ որեւէ պրոցեսի, որովհետեւ ես, իրականում, քաղաքական մարդ չեմ։

- Ես տեսնում եմ, որ Ձեր ֆեյսբուքյան էջում Դուք ժամանակ առ ժամանակ զայրացած ինչ-որ գրառում եք անում՝ քննադատելով ե՛ւ օրվա իշխանությանը, ե՛ւ ընդդիմությանը։ Հիմա ինչպիսի՞ վերաբերմունք ունեք թե՛ գործող իշխանության, թե՛ ընդդիմության նկատմամբ։

- Իհարկե, ժամանակ առ ժամանակ էդ պոռթկումները մարդու մոտ լինում են՝ որոշակի անհամաձայնություններից ելնելով։ Եթե քաղաքական ինչ-որ վերաբերմունք ունեմ էսօրվա եւ նախկին իշխանության նկատմամբ, ես կարող եմ միայն մեղադրել բոլորին՝ ե՛ւ նախկին, ե՛ւ ներկա: Ինձ համար բոլորը մեղավոր են, բոլորը՝ հավասարաչափ։ Այսինքն՝ ոչ մի բան օդից չի եղել։ Դա իմ անձնական կարծիքն է։ Զրոյից սկսել են երկիրը քանդել, քանդել, եւ ինչ-որ մի կետից հասկանում ենք, որ այլեւս վերականգնել չես կարող։

- Նիկոլ Փաշինյանը հատկապես ինչո՞վ է մեղավոր, որովհետեւ վերջին չորս տարվա պատասխանատվությունն իր վրա է։

- Տեսեք, էստեղ անձնականացված չնայենք, բայց, իհարկե, Նիկոլ Փաշինյանը նույնպես ունի իր մեղավորությունը՝ դա քաղաքական թիմն է առաջինը։ Այսինքն՝ չկա մարդ, որ մեղավոր չլինի։ Ես՝ անձամբ, էս իշխանությունների մասով ունեցել եմ որոշակի քննադատություններ, առաջին հերթին՝ թիմի մասով։ Վստահ եմ՝ իրենք էլ են ունեցել, դրա համար փոխվել է մի քանի պաշտպանության նախարար, փոխվել է մի քանի ԱԱԾ տնօրեն։ Իմ առաջին ամենամեծ անհամաձայնությունը եղել էր, որը ես կոնկրետ արտահայտել եմ եւ դրա հետ կապված ունեցել եմ որոշակի խնդիրներ։ Դա եղել է Արթուր Վանեցյանի՝ ԱԱԾ տնօրեն նշանակվելը։ Ես առաջին մարդկանցից եմ եղել, որ արտահայտվել եմ ու դրա համար ունեցել եմ նաեւ որոշակի խնդիրներ։

- Իսկ այլ նշանակումներ չկայի՞ն, որոնք Ձեզ համար խնդրահարույց էին, որովհետեւ Վանեցյանի օրոք ԱԱԾ-ն ամենաարդյունավետն է աշխատել այդ մեկ տարում, իսկ Վանեցյանից հետո Նիկոլ Փաշինյանը որոշեց, որ ԱԱԾ տնօրենին պետք է հանձնարարի սատանա բռնել, ֆեյք բռնել, ՀԴՄ կտրոնները հաշվել։

- Դե, իրականությունը մի քիչ ուրիշ է, քան մենք էդ ամեն ինչը մեկնաբանում ենք։ Բայց որ մենք ԱԱԾ քանդված համակարգ ենք ունեցել, դա փաստ է, այսինքն՝ Գորիկ Հակոբյանի օրոք, կարծում եմ, որ ԱԱԾ-ն աշխատել է լավ, բայց դրանից հետո ինչեր են կատարվել, որովհետեւ, սովորական բան ասեմ՝ 2020 թվականի պատերազմը ցույց տվեց, որ մենք ո՛չ բանակ ենք ունեցել, ո՛չ ԱԱԾ, մինչ օրս ինչ-որ դավաճաններ, շպիոններ ենք բռնում, ասում են, որ մենք զենք չենք ունեցել։ Մեզ՝ բոլորիս, լրատվությամբ կերցրել են, որ մենք ունենք լավ բանակ, տարածաշրջանի ամենահզոր բանակը, ամենալավ անվտանգությունը եւ այլն, բայց մենք, փաստացի, որեւէ բան չենք ունեցել։ Եվ դա զրոյից սարքելու համար ոչ ոք ժամանակ չէր ունենա։

- Բայց Նիկոլ Փաշինյանը լրիվ ուրիշ բաներ էր խոսում՝ 2018-ից սկսած, նա հզոր բանակից էր խոսում, բանակցությունները սեփական կետից էր սկսում, «Սու-30» էր առնում, որոնք այդպես էլ չկրակեցին, պատերազմի բովով անցած հմուտ գեներալներին եւ հրամանատարներին փոխում էր, անփորձ մարդկանց էր տեղը նշանակում, որոնցից ոմանք այսօր դատվում են դավաճանության կամ չարաշահումների հոդվածով, այդ թվում՝ իր կողմից հերոսի կոչում ստացած մարդիկ։

- Այս մասով մի բան կարող եմ ասել, որ ցանկություններն ու փորձը պետք է համապատասխանեն։ Բայց դու պիտի նաեւ իմանաս՝ ինչի մեջ ես մտնում։ Ես ավելի քան վստահ եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը տանը նստած չի որոշել, չէ՞, որ կլինի՝ վաղը գնամ «Սու-30» առնեմ։ Ինքը ո՛չ էդ «Սու»-երից էր հասկանում, ո՛չ էլ ռազմական գաղտնիքներից։ Ո՞վ է խորհուրդ տվել, որ «Սու» գնեն՝ պաշտպանության նախարարը, ո՞վ է եղել պաշտպանության նախարարը՝ Տոնոյան Դավիթը, ո՞վ է եղել Տոնոյան Դավիթը վերջին 15 տարում․ եթե չեմ սխալվում, եղել է պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ, ճի՞շտ է։ Եվ երբ որ ես դառնում եմ վարչապետ, ես կանչում եմ պաշտպանության նախարարին, ասում եմ՝ ի՞նչ է պետք բանակի համար, ինձ ինչ ասում են, ես, հավատալով էդ մարդուն, առնում եմ։ Իսկ ինչ վերաբերում է գեներալներին, իհարկե, մենք ունեցել ենք շատ լավ կռվող գեներալներ։ Բայց մենք ունեցել ենք նաեւ թյուրիմացություններ, որոնք, գեներալ լինելով հանդերձ, սարքել էին մաֆիոզական երկիր։  

- Այդ դեպքում ի՞նչ գործ ուներ բանակից, պաշտպանությունից, ռազմարվեստից ու պետական կառավարումից չհասկացող մարդը երկրի գերագույն հրամանատարի աթոռին եւ ինչո՞ւ հրաժարական չի տալիս մինչ օրս։ Եթե Դուք կոմպետենտ չեք որեւէ ոլորտից, կգնաք` կղեկավարե՞ք այդ ոլորտը՝ լավ իմանալով, որ Ձեզ կարող են խաբել, ու Դուք անգամ չհասկանաք, որ Ձեզ խաբում են։

- Դե, կոմպետենտ լինելը եւ իրականությունը հետո պարզվելը տարբեր բաներ են։ Եվ երկրորդ․ հեչ պետք չէ, որ մեր երկրի ղեկավարը լինի բանակային, բանակում ծառայած լինի, մեր երկրի ղեկավարը կարող է լինել լավ դիվանագետ, լավ կազմակերպիչ, խելացի մարդ։