«Հրապարակ». Նախ պետք է մեղսունակությունը ստուգեն

Հարցազրույց ԱԺ ՔՊ-ական պատգամավոր, Եվրաինտեգրման մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արման Եղոյանի հետ

- Ի պաշտոնե սերտ կապերի մեջ եք միջազգային գործընկերների հետ․ նրանց մոտ հարցեր, մտահոգություններ չե՞ն առաջացել Հայաստանում ընթացող իրադարձությունների, հատկապես ՀԷՑ-ն ազգայնացնելու անվան տակ այն սեփականատիրոջից խլելու վերաբերյալ։ Ձեր կարծիքով՝ այս գործընթացները չե՞ն ազդի Հայաստանի միջազգային հեղինակության վրա։

- Ես կարող եմ ասել, որ ամբողջ աշխարհում, հատկապես Եվրոպական միության երկրներում, կրիտիկական ենթակառուցվածք հանդիսացող բիզնեսներն այս կամ այն չափով գտնվում են կա՛մ պետության վերահսկողության տակ, կա՛մ պետություն-մասնավոր համագործակցությամբ են կառավարվում, համենայնդեպս, պետությունն այնտեղ ունի ներկայացուցիչներ, որովհետեւ խոսքը սովորական փոքրիկ խանութի մասին չէ, որը կարող է մի օր փակ լինել, մի օր բաց լինել, մի օր կարող է ապրանք մատակարարել, մի օր չմատակարարել, մի օր թանկացնել եւ այլն։ Բայց մենք խոսում ենք ծառայությունից, որն ամեն վայրկյան մեզ հասանելի պետք է լինի պատշաճ որակով եւ ողջամիտ գնով։ Դուք գիտեք, որ ՀԷՑ-ն այսօր ամբողջությամբ մասնավորի վերահսկողության տակ է, ավելին՝ ՀԷՑ-ի շուրջ ստեղծվել է մասնավոր մի համակարգ, որն արտադրանքներ է տալիս ՀԷՑ-ի գործունեության հետ կապված՝ տրանսֆորմատորների, կաբելների եւ այլնի։

- Նախ՝ ՀԷՑ-ի գործունեությունն էլ է վերահսկվում ՀԾԿՀ-ի կողմից, երկրորդ` բոլորը տեսան, թե երբվանից այդ մտահոգություններն առաջացան, իրադարձությունների հաջորդականությունը բոլորը տեսան՝ ինչն ինչից հետո եղավ։ Այս ամենը հաջորդեց Սամվել Կարապետյանի՝ Եկեղեցուն աջակցող հայտարարությանը։

- Մեզ պետք է նայել ոչ թե իրադարձությունների հաջորդականությանը, այլ՝ այս ամենի էությանը։ Տեսեք՝ քիչ առաջ ես խոսում էի մեր գործընկեր պարոն Հարությունյանի հետ, հետո Դուք մոտեցաք ինձ, սակայն այդ իրադարձությունները մեկը մյուսի հետ կապ չունեն, մեկը մյուսից հետո տեղի ունեցան, բայց դրա հետեւանքով չէ, որ Դուք մոտեցաք ինձ, ես խոսեի, թե չխոսեի, Դուք մոտենալու էիք եւ ինձնից հարցազրույց էիք ուզելու։ Սխալ կլինի ասել, չէ՞, որ ասեն՝ ինքը միջանցքում պարոն Հարությունյանի հետ էր խոսում, Լուսինե Շահվերդյանն էլ, տեսնելով, որ խոսում է, այդ պատճառով մոտեցավ եւ հարցազրույց  ուզեց։

- Հեչ տեղին չէ համեմատությունը, բայց փաստ է, որ Սամվել Կարապետյանի հարցազրույցից անմիջապես հետո սկսվեց նրա դեմ արշավը։

- Նույնիսկ գնալով կոնսպիրոլոգիայի ճանապարհով, բայց վարչապետը հրապարակել է իր հանձնարարականը ՏԿԵ նախարարին, որով հանձնարարել էր լուծել էլեկտրաէներգիայի մատակարարման որակի հետ կապված հարցերը ՀԷՑ-ի հետ, իսկ լուծում չգտնելու դեպքում առաջարկել դիտարկել ՀԷՑ-ի ազգայնացման գործընթացը։ Այդ նամակում հստակ նշված է ամիս-ամսաթիվը՝ մայիսի 20-ին է տվել հանձնարարականը եւ տվել է մեկ ամիս ժամանակ։ Ես էլ հակառակը կասեմ՝ այդ ո՞նց եղավ, որ Սամվել Կարապետյանի հայտարարությունը եղավ հայտնի հանձնարարականի վերջնաժամկետից երեք օր առաջ։ Կարող է հակառակն է եղել․ բիզնեսմենը, տեսնելով այս ամենը, որոշել է անի նման հայտարարություն, որ հետագա իր բիզնես գործունեության վերահսկողությունը վերագրի իր հայտարարությանը։

- ՀԷՑ-ը միակը չէ, որ, Ձեր բնորոշմամբ, խնդրահարույց ծառայություն է մատուցում, բայց դուք ՀԷՑ-ի վրա եք կենտրոնացել, մասնագետների բնորոշմամբ՝ ձեր ներկայացրած նախագծերն այնքան խնդրահարույց են, Սահմանադրության հետ խնդիր կա, հետեւաբար, մեղմ ասած, գլխացավանքի մեջ եք ընկնելու, հատկապես որ ՀԷՑ-ն արդեն հայտարարել է, որ միջազգային ատյաններում բողոքարկելու է այս գործընթացը։

- Բերված նախագիծը տալիս է գործիքակազմ ՀԾԿՀ նախագահին, այսինքն՝ եթե ՀԾԿՀ նախագահը տեղին, արդարացիորեն, հիմնավորված օգտագործի գործիքակազմը, չեմ կարծում, որ որեւէ խնդիր լինի։ Ամեն ինչ կախված է, թե մեր տված գործիքակազմն ինչպես կօգտագործեն, ես կարծում եմ՝ խելամտորեն եւ ողջախոհությամբ։

- Այդուհանդերձ, չասացիք՝ միջազգային գործընկերների մոտ հարցեր չե՞ն առաջանում, կամ գուցե ողջունո՞ւմ են այս ամենը։

- Ես նորից ասեմ, որ եվրոպական երկրներում այս գործընթացը խիստ վերահսկողության տակ է, այդ երկրներում չի կարող էլեկտրական ցանցը լինել ե՛ւ հոսանքի բաշխողը, ե՛ւ մատակարարողը։ Դու այնտեղ հոսանքը գնում ես ոչ թե էլցանցից, այլ՝ մասնավոր ընկերությունից։ Այսօր «Տաշիր գրուպն» այս ամբողջը՝ երեքը մեկում, ինքն է անում եւ ստեղծում է իր բնական մոնոպոլիան եւ այս դեպքում ոչ բնական մոնոպոլիան չարաշահելու հնարավորություն, ինչն էլ ինքն անում է։ Մենք այսօր շուկայի ազատականացման ճանապարհով ենք գնում, ինչպես Եվրամիությունում է։ Այսօր շուկայի ազատականացված հատվածում կան ընկերություններ, որոնք ասում են, որ կա ողջամիտ կասկած, եւ դա հիմնավորվում է, որ փոխկապակցված է ՀԷՑ-ի հետ, մեկ ընկերությունը, օրինակ, ազատականացված շուկայի 80 տոկոսը զբաղեցրել է։

- Դուք արդեն մասնագիտական գնահատականներ եք հնչեցնում, ես մասնագետ չեմ, որ բանավիճեմ, բայց գիտեմ, որ սեփականության իրավունքը Հայաստանում ամրագրված է մայր օրենքով։ Սա նորմա՞լ է ընկալվելու։

- Երբ խոսում ենք կրիտիկական ենթակառուցվածքի մասին, դրա համար կա օրենսդրություն, ՀԾԿՀ․․․

- Որը երբեւէ չի արձանագրել այնպիսի խախտումներ, որոնք հիմք կհանդիսանան՝ ՀԷՑ-ին լիցենզիայից զրկելու համար։

- Տասնքանի վարույթ է հարուցել, բայց Ձեր ասածի տրամաբանությամբ՝ Դուք գուցե ասեք՝ ինչի՞ պիտի պետական կառույցները որոշեն մասնավոր ծառայության գինը, այն տրամաբանությամբ, որ ասենք` ինչո՞ւ պիտի որեւէ խանութի ապրանքների գինը պետությունը որոշի։ Այնինչ կրիտիկական ենթակառուցվածքների դեպքում, հոսանքի, ջրի, պետական կառույցները գինը որոշելուց էլ են հավանություն տալիս, ներդրումներն անելուց հետո փաթեթները հաստատում, ընդունում, չարված ներդրումների համար՝ տուգանում, նախազգուշացում տալիս․ սա փոքր բիզնես չէ, մասնավոր բիզնես չէ։

- Բայց նո՞ր հասկացաք, որ սա սովորական բիզնես չէ, Ձեր ասած՝ կրիտիկական ենթակառուցվածք է, ՀԷՑ-ը գործել է մինչեւ ձեր իշխանությունը, ձեր իշխանության 7 տարում, բայց այդ մասին հիշեցիք հայտնի դեպքերից հետո։

- Մինչեւ 18-ը այս խնդիրները չկային, չկային նաեւ 19-ին, 21-ին, այս խնդիրներն առաջ են եկել մոտ երկու տարի առաջ, ինչու, որովհետեւ հանրապետությունում էլեկտրաէներգիայի սպառումն աճել է, արտադրանքն աճել է նաեւ արեւային կայանների, նոր ՀԷԿ-երի շնորհիվ, եւ ՀԷՑ-ը պիտի հզորությունների մեջ համապատասխան ներդրումներ աներ, որպեսզի այդ աճած արտադրանքը կարողանար սպառել։ Մենք այլ այլընտրանքային ցանց չունենք, ինքը պետք է ապահովեր այդ հզորությունները, մենք այսօր ունենք հավելյալ մոտ 700 մեգավատտ արեւային հզորությունը, որը 7 տարի առաջ չկար, բա այդ հոսանքը ո՞ր լարերի վրայով պետք է գնար, թե՞ պետք է դրանք թափենք։

- Ձեր նախկին կուսակից Հովիկ Աղազարյանն ԱԺ ամբիոնից ՀԷՑ-ն ազգայնացնելու նախագծի մասին ելույթում  հայտարարեց, որ այս գործընթացի տակ այլ նպատակ է քողարկված՝ ուզում եք Հայաստանը կտրել Ռուսաստանից, տանել Արեւմուտք, որը Թուրքիան է, եւ Հայաստան բերեք 300 հազար ադրբեջանցիների, ուստի խնդրեց ՌԴ-ին՝ չտրվել մեր սադրանքներին, Դուք էլ տեղից ամոթանք էիք տալիս նրան։ 

- Աղազարյանի ելույթն ավելի շատ գործակալական ելույթ էր, օտարերկրյա գործակալի էր նման, որովհետեւ ինքը, ըստ էության, ի՞նչ էր ասում` օտար պետությանը խնդրում էր, որ չտրվի իր հարազատ պետության, իր խոսքով ասած՝ սադրանքներին։ Սա նորմալ չէ։ Եթե ինքն ասելիք ունի, մտահոգված է, պետք է դիմի իր  գործընկերներին, իր պետությանը, իր ժողովրդին, ասի, որ այս ամենը վնասակար է մեր պետության համար, բայց ինքն ի՞նչ իրավունք ունի օտար պետությանը խնդրի, արտաքին ուժ հրավիրի իր պետության վրա։

- Իր ելույթից հետո մեզ ասաց, որ ներկուսակցական քննարկումների ժամանակ բազմիցս է խոսել այդ սցենարի վտանգավորության մասին, որ չի կարելի թույլ տալ 300 հազար ադրբեջանցիների գալը Հայաստան, ասաց, որ հենց այդ պատճառով էլ ինքը հայտնվեց ՔՊ թիրախում։

- Այսինքն՝ Ռուսաստա՞նն է հիմա կանգնած այդ ճանապարհին, իրեն հարցրեք, էլի՝ ՌԴ-ն է այսօր աջակցում ՀՀ օրինական շահերի պաշտպանությանը, հա՞, ՌԴ-ն է մեր մեջքին կանգնած Ադրբեջանի՝ որոշ դեպքերում անընդունելի պահանջներին դիմակայելու համար։ Եթե այդպես է կարծում՝ ուրիշ հարց։ Բայց ես չեմ լսել, որ Ռուսաստանը մեր որեւէ օրինական հակազդման մեջքին կանգնի եւ ասի, դիցուք՝ Հայաստանը ճիշտ է ասում, Ադրբեջանը՝ սխալ։ Դրանք դաշտ նետված ազդեցության գործակալներ հիշեցնողների թեզեր են։

- Սպասե՞նք, որ իրավապահները կրկին կգնան Աղազարյանի հետեւից` իբրեւ այլ պետության գործակալի։

- Եթե մեղսունակությունը հաստատվի, իհարկե, մեղսունակությունը պետք է ստուգեն՝ նոր, դա պարտադիր է քրեական պատասխանատվության ենթարկելուց առաջ։