«Հրապարակ». Նավասարդ Կճոյանը դրանով ապաշխարության ճանապարհ անցավ եւ դարձի եկավ

«Հրապարակի» զրուցակիցը Հովհաննավանքի նախկին քահանա Տեր Արամն է՝ կարգալույծ արված Ստեփան Ասատրյանը:

- Նիկոլ Փաշինյանն իր թիմակիցների հետ շարունակում է տարբեր եկեղեցիներ այցելել եւ պատարագների մասնակցել: Դուք չե՞ք մասնակցում այդ պատարագներին:

- Ես իմ եկեղեցում եմ իմ պատարագները մատուցում, իմ ժողովրդի հոգեւոր խնամքն եմ իրականացնում, դրա համար այլ տեղեր չեմ գնում:

- Այսինքն` պատարագներ մատուցում եք:

- Անշուշտ, այո: Քանի դեռ իմ ժողովուրդը պահանջ ու ցանկություն ունի իմ պատարագին մասնակցելու, ես պատարագելու եմ: Իմ ժողովուրդը` Փառք Տիրոջը, չի հրաժարվում, ես էլ կերակրում եմ իրենց:

- Ժողովուրդ ասելով ի՞նչ նկատի ունեք՝ միայն Օհանավան գյուղի բնակիչների՞ն:

- Ոչ միայն: Հովհաննավանք ոչ միայն օհանավանցիներն են գալիս, այլեւ հարակից գյուղերի ժողովուրդը, այստեղ են գալիս նաեւ Երեւանից:

- Իսկ վերջին իրադար­ձու­թյուններից հետո մարդկանց թիվը չի՞ պակասել:

- Ինձ կարգալույծ են արել, բայց իմ պատարագներին ավելի շատ մարդ է գալիս, քան թեմում կարգալույծ չեղած հոգեւորականների պատարագներին:

- Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:

- Պայմանավորված է իրենց ճանաչելով, որովհետեւ մարդիկ հաշտ չեն, համերաշխ չեն եւ չեն ընդունում Մայր Աթոռի բարձրաստիճան հոգեւորականների որոշումները: Մարդիկ լավ գիտեն, թե ով է իրենց քահանան, ինչ տեսակի մարդ է:

- Մի քանի եպիսկոպոս դավաճանեցին եկեղեցուն եւ միացան իշխանություններին: Ինչպե՞ս եք նրանց քայլը գնահատում:

- Մի բան ասեմ` ոչ թե իշխանություններին են միացել եպիսկոպոսները, այլ` եկեղեցականները միացան եկեղեցուն: Դրանք տարբեր բաներ են, եւ շատ կարեւոր նախադեպ է, որ եկեղեցականը միանա իր եկեղեցուն, իր ժողովրդին: Երբ մենք խոսում ենք բարոյականությունից կամ անբարոյականությունից, ապա այս մարդիկ «ոչ» են ասել անբարոյականությանը, կապ չունի, թե անբարոյականությունը վերացնելու հարցով ով է իրենց ընդունել, նրանք միացել են եկեղեցուն:

- Բարոյականությունից եք խոսում, բայց Նավասարդ Կճոյանը, որն արժանացել է նույն Փաշինյանի եւ այլոց սուր քննադատություններին, այժմ ինչպե՞ս դարձավ բարոյական եւ դեռ մի բան էլ ինքն է մերժում անբարոյականությունը: Ասում էին` «Բենթլի» ունի, կոռուպցիոներ է, օֆշորում հաշիվներ ունի եւ այլն: Հիմա ի՞նչ փոխվեց:

- Ես կասեմ իմ տպավորությունները: Նա այդ ճանապարհով ապաշխարության ճանապարհ անցավ եւ ցույց տվեց, որ այլեւս չի ուզում իր եպիսկոպոսությունը շարունակել, եւ ինչ-որ մի պահի դարձի եկավ: Աստված միշտ էլ մեղավորի դարձն է ակնկալում: Եթե մեղավորն ընդունում է, որ ինքը մեղավոր է, ապա իմացած եղեք, որ Աստված սպասում է դրան եւ ուրախ է ընդունել մեղքերը: Ինչ է մեր ասածը, ասում ենք` ով մեղք է գործում, թող ընդունի իր մեղքը: Մեղք գործելը վատ բան է, մեղքի մեջ մնալն առավել վատ բան է:

- Ո՞վ է անմեղ: Կա՞ աշխարհում անմեղ մարդ:

- Ոչ թե ասեք՝ ով է անմեղ, այլ ասեք` ո՞վ կցանկանա դառնալ անմեղ: Իսկ ես այդ հարցին կպատասխանեմ հետեւյալ կերպ` այն մարդը, ով մեղքին կասի «ոչ»: Նա, ով չի հարմարվի մեղքի հետ․ ես այդպես կասեի: Անմեղ է նա, ով արդար է: Ով արդար չէ, ուրեմն իր տակը մեղք ունի, նա, ով կուզի Աստծով արդարանա, նա առաջին հերթին պետք է մեղքերից հրաժարվի: Եթե Նավասարդ սրբազանը որոշել է այդ ճանապարհով անցնել, ես նրան շնորհավորում եմ, շնորհավորում եմ նաեւ մեր եկեղեցուն:

- Այդ եպիսկոպոսների հայտարարությունից տպավորություն ստեղծվեց, որ կաթողիկոսն այնքան անմեղ է, որ նրա միակ մեղքն Արշակ սրբազանին սատարելն է:

- Իմ կարգալուծությունը, Տեր Թադեի եւ Տեր Տարոնի կարգալուծությունը նրա համար էր, որ իբրեւ վարկաբեկել ենք եկեղեցու հեղինակությունը: Թե ինչով ենք վարկաբեկել, դա դնում ենք մի կողմ, բայց մեզ փաստացի դրանում են մեղադրում: Այդ հայտարարությունից տպավորություն ենք ստանում, որ եկեղեցու հեղինակությունն իրենց համար խիստ կարեւոր է, այդ դեպքում ինչպե՞ս է ստացվում, որ մենք, չանելով այն, ինչ արել է Արշակ սրբազանը, կարգալույծ ենք լինում, իսկ նա` ոչ: Հ1-ի եթերից խոսե՞լն է հեղինակազրկում եկեղեցին, թե՞ պղծության մեջ լինելը: Եկեք նժարին դնենք:

- Ինքը՝ Արշակ սրբազանն ասում է, որ այդ տեսանյութերը կեղծ են:

- Բայց իր հարցազրույցի ժամանակ էլ ասում էր՝ եթե ինձ կարգալույծ անեք, ինձ հնարավորություն կտաք, որ էլի նման մեղքեր գործեմ: Այսինքն` նա ընդունեց, որ նման մեղք է գործել: Նա հանրությանը սպառնաց:

- Ոչ` ուզում էր ասել․ եթե նման կյանքով ապրող լինեի, ուրախ կլինեի, որ ինձ կարգալույծ են անում, այդ դեպքում ավելի ազատ կյանքով կապրեի:

- Նույն տրամաբանությամբ` մեզ էլ չպետք է կարգալույծ անեին: Նա նպաստել է մեր կարգալուծությանը, նա հող է նախապատրաստել, որ մենք էլ գնանք սխալների ճանապարհով:

- Ինչո՞ւ հայտարարությամբ հանդես եկող եպիսկոպոսներին էլ կարգալույծ չեն անում` ըստ Ձեզ:

- Մեր հանգամանքները տարբեր են: Ես քահանա եմ, իրենք` եպիսկոպոս, արքեպիսկոպոս են, իրենց անցած ճանապարհը ծավալուն է, ծանրակշիռ, իրենց կարգալույծ անելն այդքան էլ հեշտ չէ, եւ հետո՝ կարգալույծ անողը` Արշակ սրբազանը, նրանցից մի քանիսի հետ հավասար հարթության վրա է: Օրինակ` Նավասարդ սրբազանն ավելի երկար ճանապարհ է անցել, քան Արշակ սրբազանը: Այս պարագայում դժվար է որոշումներ կայացնելը` հավասարը հավասարին, բայց քանի որ իրենք հատուկ վերաբերմունք են ունեցել քահանաների նկատմամբ, միշտ էլ քահանաներին վերեւից են նայել ու մտածել են` հեշտությամբ կտշենք:

- Քահանային եւ եպիսկոպոսին կարգալույծ անելու պրոցեսը նո՞ւյնն է:

- Շնորհների պաշտպան եւ կարգապահական հանձնախումբը դեռ պետք է հասկանալ` խորհրդատվակա՞ն կառույց է, թե՞ իրավական: Այսինքն` այդ կառույցը կաթողիկոսին խորհո՞ւրդ պետք է տա՞, թե՞ իրավասու է որոշումներ կայացնելու: Այդ կառույցը պետք չէ գերագնահատել: Կաթողիկոսն այդ կառույցին չի տվել նման հնարավորություն, մենք հիմա նրանց տալով նման հնարավորություններ, մեծ արտոնություն ենք տալիս, սակայն իրականում որոշումներ կայացնողն Ամենայն հայոց կաթողիկոսն է: Մնացածը ֆիկտիվ նպատակներով է: Քանի որ բոլոր կարգալուծությունների հեղինակը կաթողիկոսն էր, ստեղծեց մի մարմին՝ իբրեւ այդ առաքելությունը կատարելու համար, սակայն իրականում դա անում է բացառապես կաթողիկոսը: Եթե ինձ կարգալույծ արած լիներ հանձնախումբը, ապա դրա կազմում կար Գեւորգ եպիսկոպոս Սարոյանը, որը դեմ է եղել իմ կարգալուծությանը: Այդ ինչպե՞ս եղավ, որ հանձնախմբի մեջ կար տարաձայնություն, սակայն եղավ իմ կարգալուծությունը:

- Չունե՞ք մտավախություն, որ մի օր իրավապահները Ձեզ տարածքից կհեռացնեն, քանի որ այդ տարածքը պատկանում է Մայր Աթոռին:

- Բախում չեն սկսի, չեն հրահրի ժողովրդի եւ իրավապահների միջեւ:

- Վստա՞հ եք, որ ժողովուրդը կանգնելու է Ձեր կողքին:

- Միանշանակ: Այնքան մարդ կկանգնի իմ կողքին, որ այդքան մարդ երբեք իրենց կողքին չի կանգնել: Իրենց եւ իմ տարբերությունը հենց դրանում է կայանում: Իմ կողքին կա ժողովուրդ: Իրենց հույսը միշտ իշխանությունն է եղել, հիմա ո՛չ իշխանություն կա իրենց կողքին, ո՛չ էլ ժողովուրդ:

- Ինչո՞ւ Փաշինյանն էլ չի գալիս Հովհաննավանք:

- Ամեն տեղ էլ կարող է գնալ, ոչ մի խանգարող հանգամանք չկա: Հավատացեք, ինձ այստեղից հեռացնելու փորձեր եղել են, եւ տեսել են դրա պատասխանը: Եթե էլի անեն, էլի կստանան:

- Դե պարզ է՝ ոստիկանությունը պահպանում է Ձեզ։ Իսկ հոգեւորականներից այժմ ո՞վ կա այդ տարածքում` Ձեզնից բացի:

- Միայն ես եմ, մյուս հոգեւորականներին խորհուրդ կտամ՝ գնան, իրենց հոտի կողքին կանգնեն, չլքեն, որբ չթողնեն իրենց հոտի անդամներին: