Սյունիքի սահմանամերձ գյուղերի բնակիչները երկու շաբաթից ավելի է՝ լարվածության ու վախի մթնոլորտում են ապրում: Գիշերը վախերն ավելանում են, քանի որ թշնամին սկսում է կրակել` մինչեւ լուսադեմ: Պաշտպանության նախարարությունը, որը նախ փորձում էր հերքել անհերքելին, ապա ցինիկաբար հայտարարեց, թե կան կրակոցներ, բայց դրանց թիրախը ՀՀ տարածքը չէ, արդեն նախօրեին ստիպված է եղել փաստացի ընդունել, որ վերջին կրակոցների թիրախում ոչ միայն ՀՀ տարածքն է, այլեւ կոնկրետ բնակելի տներ՝ խաղաղ բնակիչները:
«Մարտի 31-ին, ժամը 00:50-ի սահմաններում, Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները կրակ են բացել Սյունիքի մարզի Խնածախ բնակավայրի ուղղությամբ, ինչի հետեւանքով վնասվել է բնակելի տուն: Տուժածներ չկան»,- կարդում ենք պաշտոնական հաղորդագրության մեջ, որի շարունակությունը Նիկոլ Փաշինյանի աշխատակազմի՝ ավելի վաղ արած հայտարարության հիշեցումն ու վերահաստատումն է Բաքվին, թե եկեք հետաքննենք հրադադարի խախտումները: Սա, իհարկե, ընդամենը քմծիծաղ է առաջացնում իրականությունը տեսնող ու գնահատող ցանկացած մեկի մոտ: ՀՀ ՊՆ-ն ադրբեջանական կողմին կոչ է անում՝ «հետաքննել Խնածախ բնակավայրի բնակելի տան գնդակոծման փաստը եւ հանդես գալ հրապարակային պարզաբանումներով»․ ողորմելի ու անատամ հերթական ձեւակերպումը, որն ի ցույց է դնում այս իշխանության ու նրա ՊՆ-ի ամբողջ «պերճանքն ու թշվառությունը», որ անգամ «դուխ» չունի պահանջել՝ դադարեցնել խաղաղ բնակչության թիրախավորումը:
Ադրբեջանական գնդակը, որը ծակել է Խնածախի բնակելի տան պատուհանը, հասել է մինչեւ անկողին, որտեղ մարդիկ քնած են եղել, ու միայն երջանիկ պատահականությամբ նրանք չեն տուժել: Տունը Խնածախի վարչական ղեկավար Սեյրան Միրզոյանինն է: Նա ամբողջ օրվա ընթացքում չպատասխանեց մեր հեռախոսազանգերին: «Հրապարակ»-ին հաջողվեց զրուցել Խնածախի բնակիչներից Կարոյի հետ, որի խնդրանքով հրապարակում ենք միայն անունը:
- Ի՞նչ վիճակ է հիմա գյուղում, էլի՞ են կրակում:
- Հիմնականում կրակում են գիշերները, ժամը 10-ն անց կեսից սկսում են, մինչեւ հինգը-հինգն անց կես, ժամը մեկ կրակում են, վերջինը գիշերը 4-ն անց կես են կրակել: Ավտոմատի կրակոցների ձայներ ենք լսում:
- ՊՆ-ն հայտնեց, որ գյուղի տներից մեկին է հասել գնդակը, ո՞ւմ տունն է, ի՞նչ վիճակում են մարդիկ:
- Պուլյան պատուհանի ապակին ծակել, ընկել ա անկողնու մեջ: Գյուղի ամենածայրի տունն ա, Միրզոյան Սեյրանի տունը:
- Վախեցա՞ծ են գյուղացիները, ի՞նչ տրամադրություններ են գյուղում:
- Ամսի 20-ից կրակում են, ցանկացած գիտակից մարդ վախ ունի՝ չգիտես, թե ինչ կլինի, որ ուղղությամբ կկրակեն:
-Իսկ կառավարությունից, իրավասուներից այս ընթացքում որեւէ մեկը եկե՞լ է գյուղ:
- Էսօր ՊՆ-ից են եկել, էդ դեպքի հետ կապված, բայց մինչեւ դա ոչ ոք էլ չի եկել:
- Ձեր կարծիքով, ի՞նչ է ուզում թշնամին, ինչո՞ւ է կրակում:
- Վախ, խուճապ առաջացնի, հրաման կա, որ մեր կողմից չկրակեն, իրենք ուզում են, որ պատասխան կրակ լինի, միջադեպ ստեղծեն, էլի:
- Գյուղին շա՞տ մոտ են ադրբեջանական դիրքերը:
- Իմ տնից, ուղիղ գծով՝ 100-150 մետր, էս պահին բակում եմ ու իրենց տեսնում եմ: Իմ տունն էլ գյուղի ծայրին ա: Իրիկունը վախենում ենք լույսերը վառել, որ դուրս ենք գալիս, մթնով ենք գնում բակ․ լույսը տեսնեն՝ կկրակեն:
- Իշխանությունը խաղաղության մասին է խոսում, հավատո՞ւմ եք խաղաղությանը, երբ մյուս կողմն անդադար կրակում է:
- Խաղաղությունն ամենացանկալին ա, բայց էս պահին՝ անհասանելի: Ալիեւը նոր հարցեր ա առաջ քաշում՝ Սյունիքում միջանցք ա ուզում, Սահմանադրությունը փոխելու հարց ա դնում… Մենք հեռու ենք խաղաղությունից:
- Բայց իշխանությունը հերթով կատարում է Ալիեւի պահանջները:
- Խնդրելով, տալով, հարց չես լուծի: Իմ կարծիքով՝ խաղաղությունը միայն մեր ուժեղ լինելով ա հնարավոր, պիտի դու ինքդ լինես ուժեղ:
- Իսկ այս օրերի ընթացքում, ինչ թշնամին կրակում է, գյուղից հեռացող եղե՞լ է: Քանի՞ ծուխ է հիմա գյուղում:
- Կրակոցներն ամսի 20-ից են, դեռ գյուղից մարդ դուրս չի եղել, բայց վերջին տարիներին՝ պատերազմից հետո, շատ են պակասել, ահագին մարդ գնացել ա: Առաջ 286 տուն էր, հիմա, եթե չեմ սխալվում, հազիվ կեսը՝ 140-ից ավել չի լինի: Իմ դպրոցական տարիներին 500 աշակերտ ուներ գյուղի դպրոցը, հիմա՝ ընդամենը 55:
ՀԳ․ Ադրբեջանական կողմը տեւական ժամանակ շարունակվող ինֆորմացիոն գրոհից՝ հրադադարը խախտելու վերաբերյալ հայկական կողմին ուղղված կեղծ մեղադրանքներից հետո, շուրջ 15 օր է՝ կրակի տակ է պահում Սյունիքի մարզի գյուղերը: Կրակում է Սոթքի, Ներքին Հանդի, Խնածախի ուղղությամբ: Սոթքի գյուղապետ Սեւակ Խաչատրյանից փորձեցինք պարզել՝ իրենց մոտ ի՞նչ վիճակ է: Նա պատասխանեց մեր հեռախոսազանգին, սակայն ասաց՝ կրակոցների վերաբերյալ ոչ մի տեղեկություն հայտնել չի կարող. «Իրավասու չեմ որեւէ բան ասել, այդ հարցով դիմեք ՊՆ-ին»: Պատասխանից ակնհայտ է՝ իշխանությունը շարունակում է պարտակել սահմանային իրավիճակն ու հստակ հրահանգել է գյուղապետերին ու վարչական ղեկավարներին՝ չխոսել այդ մասին: Ամեն ինչ անում են, որ իրականությունը թաքցնեն հասարակությունից:
