Քաղաքաշինության կոմիտեն «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու մասին օրինագիծ է շրջանառության մեջ դրել։
Օրինագծով առաջարկում է բազմաբնակարանային շենքերի Ռենովացիայի (Արդիականացման) նոր գաղափար։ Արդիականացման մեջ կարող են մտնել շենքի ջերմամեկուսացման, շենքի վրա արևային պանելի տեղադրման, տանիքի վերանորոգման աշխատանքներ և այլն։
«Հրապարակի» հետ զրույցում կորպորատիվ հարաբերությունների հարցերով փաստաբան Թաթուլ Խուդատյանն ասաց, որ օրինագծի՝ այս տեսքով ընդունվելու դեպքում չարաշահման ռիսկեր կան, մասնավորապես Ռենովացիայի հարցում։ Քանի որ օրինագիծը չի նախատեսում ռենովացիոն աշխատանքների սպառիչ ցանկ, չափանիշներ և դրանց իրականացման ընթացակարգեր։
«Երկար տարիներ անընդհատ քննարկվում էին էներգաարդյունավետության բարձրացման միջոցառումները, ընդհանրապես` շենքերի արդիականացման անհրաժեշտությունը, բայց որ շենքի բնակչության 100 տոկոսը կողմ չէր քվեարկում, աշխատանքներ հնարավոր չէր լինում կատարել։ Այդ քննարկումների արդյունքում շենքի արդիականացման համար քվեարկելու գաղափարն առաջ եկավ», - նշեց նա։
Խուդատյանի խոսքերով՝ եթե Արդիականացման գաղափարը ներմուծելու մտադրություն կա, ապա տրամաբանորեն պետք է աշխատանքների որոշակի սպառիչ ցանկ լինի, ծախսերի կատարման չափանիշներ լինեն։ Ինչ վերաբերում է շենքի բնակչության կամ բնակարանների սեփականատերերի 51 տոկոսի միջոցով արդիականացման աշխատանքները հաստատելուն, իրավաբանն այստեղ նույնպես խնդիր է տեսնում։
«Հնարավոր է առանց բոլոր սեփականատերերին պատշաճ ծանուցելու և նաև ժողով անելու, ուղղակի 51 տոկոս սեփականատերերի ստորագրությամբ աշխատանքներ հաստատվեն, որը կարող է հետագայում վեճերի պատճառ դառնալ, այսինքն՝ սեփականատերերի որոշ մասն անտեսվի։ Անվանական ասեն, որ «Ժողովը եղել է», ու առանց մեծամասնության որոշման աշխատանքները իրականացնեն։ Դրան կնպաստի նաև այն, որ օրենքի նախագծով գործիքներ չկան նման ժողովների բոլոր ապացույցները դեպոնացնելու, բոլորին հասանելի դարձնելու համար։ Օրինակ, կարող է նաև հնարավորություն ստեղծվել նման որոշումների մասին համայնքի ղեկավարին տեղեկացնելու կամ կադաստրում գրանցելու մասով։ Չարաշահումներից, օրենքի սխալ մեկնաբանություններից խուսափելու և սեփականատերերի իրավունքները պատշաճ ապահովելու հստակ ընթացակարգ չկա», - ընդգծեց իրավաբանը։
Շենքի բնակչության համաձայնություն ստացող անձը կարող է լինել նա, ով շահագրգռված է Արդիականացման համար, օրինակ՝ բնակիչներից մեկը, իսկ դա, հնարավոր է, որ չբխի բոլոր սեփականատերերի շահերից կամ անհրաժեշտ չլինի։ «51 տոկոս ստորագրություններով հնարավոր է, որ հաստատվեն մեկ սեփականատիրոջ շահը սպասարկող աշխատանքներ։ Ընդհանուր առմամբ, մինչ օրս արդյունավետ չի ներդրվել համատիրությունների ինստիտուտը, սեփականատերերը իրազեկված չեն իրենց իրավունքների մասին, և չկա մշակույթ սեփականատերերի ժողովներ անցկացնելու մասով։ Առանց այդ մշակույթը ստեղծելու, զարգացնելու և համատիրությունների նկատմամբ վստահությունը բարձրացնելու ռիսկային է Ռենովացիայի ներմուծումը նման ընդհանուր կարգավորումներով», - հավելեց Թաթուլ Խուդատյանը։
Ըստ նրա՝ այստեղ առաջանում է երկու հիմնական խնդիր։ «Առաջինը, որ արդիականացումը չի բխում բոլորի շահերից կամ անհրաժեշտ չէ շենքին։ Եվ դա կարող է իրականացվել սեփականատիրոջ իրավունքների խախտմամբ։ Երկրորդը, որ սեփականատերն իր բաժնեմասին համապատասխան պետք է կրի այդ արդիականացման ծախսերը։ Կրկին նշենք, որ սեփականատերերը իրազեկված չեն ընդհանրապես օրենքի կարգավորումների և իրենց իրավունքների մասին։ Շատ վեճեր կառաջանան, եթե ֆինանսապես անապահով սեփականատերը շենքի այլ բնակիչներից ծանուցում ստանա, որ արդիականացում է եղել, և նա պարտավոր է հատուցել ծախսերը իր բաժնեմասին համապատասխան», - ասաց փաստաբանը։
Քաղաքաշինության կոմիտեն, ՀՀ կառավարությունը, ըստ Խուդատյանի, չեն սահմանել սպառիչ ցանկը, թե ինչն է մտնում Արդիականացման մեջ, ինչպես նաև այն հստակ չափանիշները, թե ինչ մեթոդաբանությամբ են կատարվելու ծախսերը։
«Սեփականատերը, օրինակ, շենքի ջերմամեկուսացումը կարող է անել էժան նյութերով կամ շատ թանկ նյութերով, բայց վերջում չքվեարկած սեփականատիրոջից գումար պահանջել, որի հետևանքը կլինի երկարաժամկետ վեճ։ Հնարավոր է, որ շենքի վրա կատարված ծախսերն ուռճացվեն։ Բացի այդ, դա կարող է գործիք ծառայել շենքի որևէ սեփականատիրոջը ֆինանսական պարտավորություններով ծանրաբեռնելու համար, ինչի հետևանքով նա պետք է վաճառի բնակարանը և հեռանա շենքից։ Ռենովացիայի հասկացությունը հստակ սպառիչ ցանկ, կանոնակարգված չափանիշներ ու ծախսերի կատարման մեթոդաբանություն պետք է ունենա։ Ռիսկերը հնարավոր է նվազեցնել, երբ այդ աշխատանքները մանրամասն թվարկված են, և ներմուծվում են վերահսկողության լավ գործիքներ։ Օրինակ, օրենքը կարող է պահանջել, որ Ռենովացիայի արժեքը 2 միլիոն դրամը գերազանցելու դեպքում այդ աշխատանքների կապալառուն պարտադիր պետք է ընտրվի մրցույթով», - շեշտեց փաստաբանը։
Վերջինս նաև մի օրինակ նշեց, որ առավել հասկանալի լինի իրավիճակը։ «Օրինակ՝ ես ժողով կանեմ, ծանոթ շինարար ունեմ, կկանչեմ նրան, շենքի տանիքի վերանորոգման թանկ ծախս կկազմեմ, առաջին հարկի բնակիչներին, որոնց չեմ սիրում, թղթերը կտամ ձեռները, կասեմ, որ օրենքով ռենովացիա եմ արել, կպահանջեմ ծախսերը փոխհատուցել։ Այսպիսի դեպքերից խուսափելու համար պետությունը պետք է հստակ ընթացակարգեր ու չափանիշներ սահմանի», - եզրափակեց Խուդատյանը։
