Ֆիզիկայի ինստիտուտում, պրոբլեմային լաբորատորիաներում, Երեւանի համալսարանի ու Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ամբիոններում աշխատանքներ են տարվում ֆիզիկայի, ռադիոֆիզիկայի, էլեկտրոնիկայի եւ ֆիզիկական գիտության մի քանի քայլ ուղղություններով: Գիտական մեծ նշանակություն ունեն հայ գիտնականների ստացած արդյունքները տիեզերական (կոսմիկական) ճառագայթների ուսումնասիրության ասպարեզում: Այդ աշխատանքները Հայաստանում ծավալվեցին դեռեւս Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղբայրներ Ա. Ի. Ալիխանովների մասնակցությամբ, եւ հետազոտելու նպատակով հենց այն ժամանակ էլ Արագածի վրա կազմակերպվեց գիտական կայան, որը սարքավորվեց նորագույն հարմարանքներով: Արագածի կայանի ընդարձակման հետ մեկտեղ վերջին տարիներս Նոր Համբերդում կառուցվեց երկրորդ կայանը, որի շնորհիվ ընդլայնվեցին նոր հետազոտությունների հնարավորությունները: Կարեւոր աշխատանքներ են սկսված ռադիոէլեկտրոնիկայի բնագավառում:
Տեսաբան-ֆիզիկոսների աշխատանքներում (Ն. Մ. Քոչարյան, Գ. Ս. Սահակյան եւ ուրիշներ) լայն տեղ է գրավում մեծ էներգիա կրող մասնիկների բնույթի, ինչպես նաեւ պինդ մարմինների մեջ նրանց թափանցման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը: Հետազոտական մեծ աշխատանք կատարվեց էլեկտրոնային օղակաձեւ արագուցուցիչը նախագծելիս եւ կառուցելիս: Հայաստանի ֆիզիկոսների՝ արագացուցիչում էլեկտրոնների շարժման օրինաչափությունների բացահայտմանը վերաբերող հետազոտությունների արդյունքները բարձր գնահատական ստացան ՍՍՀՄ Մինիստրների սովետին կից Գլավատոմի արագացման սեկցիայում, ինչպես նաեւ Ժնեւում արագացուցիչներին նվիրված միջազգային համաժողովում:
Հայաստանում ֆիզիկական գիտությունը զարգացնելու եւ գիտական երիտասարդական ստեղծագործական աճի համար կարեւոր նշանակություն ունի Նոր Համբերդի տեսական եւ փորձնական ֆիզիկայի գարնանային դպրոցը, որ ստեղծվեց Ֆիզիկայի ինստիտուտի նախաձեռնությամբ: Այդ դպրոցի ռեկտորատի կազմում են Դուբնոյի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի, Մոսկվայի տեսական փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտի, Մոսկվայի ինստիտուտի, ինչպես նաեւ տեսական փորձարարական ֆիզիկայի ինստիտուտի, Լենինգրադի ֆիզիկո-տեխնիկական ինստիտուտի, ինչպես նաեւ ֆիզիկայի հանրապետական գիտահետազոտական հիմնարկների մի շարք խոշորագույն գիտնականներ:
Երեւանում մաթեմատիկական գիտությունը ներկայացված է մի խումբ գիտնականներով՝ Ա. Լ. Շահինյանի, Մ. Մ. Ջրբաշյանի, Ս. Ն. Մերգելյանի գլխավորությամբ: Շարունակելով հայրենական մաթեմատիկայի դպրոցի լավագույն ավանդույթները, հայ մաթեմատիկոսները հաջողությամբ աշխատում են ֆունկցիաների տեսության ու մաթեմատիկական անալիզի, տարբերական հավասարումների եւ օպերատորների լուսապատկերային տեսության առանձին խնդիրների վրա: Գիտության համար սկզբունքային նշանակություն ունեն կոմպլեքս տիրույթում մոտեցման տեսությանը վերաբերող արդյունքները: Բարձր գնահատականի են արժանացել նաեւ կոտորակային կարգի տարբերական հավասարումներով բարդ խնդիրների յուրօրինակ լուծումները:
Գիտության մեջ լայն ճանաչում են գտել Երեւանի գիտական-մեխանիկների եւ առաջին հերթին Ն. Խ. Հարությունյանի ու Ս. Ա. Համբարձումյանի հետազոտությունների արդյունքները: Մշակված է գիտական մի նոր ընդհանուր տեսություն, որ բացահայտում է նյութի «ծերացմանը նպաստող» հանգամանքները: Ստացման արդյունքներն օգտագործվում են առաձգականության տեսության մի շարք խնդիրները լուծելիս: Արժեքավոր տվյալներ են ստացվում նաեւ անիզոտրոպ սկավառակների ընդհանուր տեսության բնագավառում:
Թ. Խ. Հակոբյան, Ա. Պ. Սիմոնյան՝ «Երեւան 2780»
Պատրաստեց
Արամ
ՊԱՉՅԱՆԸ
