Լրացավ պետական-քաղաքական գործիչ, իրավաբան – դիվանագետ, Դանիել (Դանուշ) Շահվերդյանի ծննդյան 130 ամյակը, ինչի կապակցությամբ Երևանում և նրա ծննդավայր Այգեհատում հունվարի 23-ից 31-ը անցկացվեցին միջոցառումներ:
Հունվարի 23-ին հայ մեծերի պանթեոնում, հերթական անգամ, Կոմիտասի շիրիմի մոտ էին հավաքվել գրողներ, արվեստագետներ, իրավաբաններ, պատմաբաններ, լոռեցիներ, երախտագետ այգեհատցիներ` հարգանքի տուրք մատուցելու անսակարկ հայրենասերի հիշատակին:
- Արդեն 15 տարի Դանուշի ծննդյան օրն այսպես ենք նշում, քանի որ նա սատլինյան եղեռնի զոհ դարձավ ոչ միայն իր աննկուն և անհողդողդ էության և անմնացորդ հայրենասիրության, այլև դժնդակ 36-ին մեծն Կոմիտասի աճյունը հայրենադարձելու պատճառով: 37-ի փետրվարից ապրիլ Բերիայի հատուկ ցուցումով ձեռբակալվեցին և ՊԱԿ-ի զնդաններում զոհվեցին Դանուշը, կինը` Ելիզավետան, եղբայրը` Ալեքսանդրը (Անդրֆեդ ԿԳ քարտուղար), մայիսին ձեռբակալվեց, ապա աքսորվեց փոքր եղբայրը` Արամը (Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ռեկտոր), իսկ 10-ամյա որդին` Սերգեյը (հետագայում` խորհրդային և ռուսաստանյան խոշոր դիվանագետ-իրավաբան, գեներալ), մինչև Ստալինի մահը կրեց «հայրենիքի (այսինքն համակարգի) դավաճանի» որդու խարանն ու դրա «ընծայած» զրկանքները: 54-ին նրանք արդարացվեցին:
1962-ին, ծննդյան 80-ամյակի առթիվ, հայրենի Այգեհատն անվանվեց Դանուշավան, իսկ Երևանում` Չարբախում, մի փողոց անվանվեց Շահվերդյան:
90-ականների սկզբներին գյուղը նորից վերանվանվեց, որը միանգամայն արդարացի է ու պատճառաբանված (Այգեհատը պատմություն և ավանդույթներ ունեցող, ազնվատոհմիկ գյուղ է և Դանուշի նման հզոր, ազգի նվիրյալ զավակներ էլի է տվել. հայ նարոդնիկության հիմնադիր Վասիլ Շահվերդյան, ՀՅԴ եռամեծերից Սիմոն Զավարյան, Այգեհատի թոռներ են Սայաթ-Նովան, Միկոյան եղբայրները և այլք), մինչդեռ 97-ին փողոցի` հապճեպ անփութությամբ անվանափոխությունը միանգամայն անհիմն էր և բնավ պետական-ազգային մտածողության դրսևորում չէր: Չէ որ նժդեհյան «... կուսակցությանս հետ, բայց ազգիս համար» -ը նաև Դանուշի նշանաբանն էր ու կենսակերպը:
2002-ին ՀՀ ԳԱԱ-ում և հայրենի Այգեհատում ըստ արժանվույն նշեցինք
Չնայած 2004-ին քաղաքապետարանի անվանակոչության հանձնաժողովը որոշեց «Շահվերդյան անվանել նախկին փողոցին համարժեք, համազոր, զուգահեռ փողոցը», իսկ 2005-ի մայիսի 20-ի որոշմամբ Շենգավիթի ավագանին տվեց իր համաձայնությունը և այդ մասին իրազեկեց քաղաքապետարանին, սակայն Երևանի նախկին 3 քաղաքապետերը անցած շուրջ 7 տարիներին 7 րոպե ժամանակ չգտան վավերացնելու ընտրովի մարմինների որոշումները: Վստահ եմ նորընտիր քաղաքապետը և ավագանին կուղղեն այդ թերացումը: Բացեք, կարդացեք ՊԱԿ-ի արխիվները. տեսնենք այդ քաջ, աննկուն, վեհանձն մարդուն վարկաբեկող նշույլ անգամ կգտնեք: «...Մի օր վահանով, միւս օրը` վահանին վրայ, արդիւնքը նոյնն է` հաղթութիւնը» (Զավարյան): Դանուշ շահվերդյանը միշտ վահանով եկավ հայրենիք. երախտամոռ չլինենք, վահանի վրա առնենք նրան.- նշեց միջոցառումների հանձնառու- կազմակերպիչ «Սիմոն Զավարյան» ՀԿ նախագահ Գ. Շահվերդյանը:
Հունվարի 24-ին ՀՀ ԳԱԱ-ում կայացավ գիտական նիստ-
Որոշվեց նամակով դիմել հանրապետության նախագահին, որպեսզի նա աջակցի, որ Կոմիտասի այգում` Պանթեոնի հարևանությամբ գտնվող շենքը (նախկին «Կինո հոկտեմբեր», «Պլանետարիում»), որպես ազգի, պետության և պետականության գերակա շահ, փրկագնվի և վերածվի Կոմիտասի պետական թանգարան-ինստիտուտի (Հայ կուլտուրայի կենտրոնի) և իր արդարացի ավարտին հասցվի Շահվերդյան փողոցի վերանվանման` շուրջ 15 տարի չարչրկվող հարցը:
Հովհաննես Դավթյան
