Հերմինե Ավագյան. Նամակներ մորս

Հերմինե Ավագյան. Նամակներ մորս

***
Կարոտը երկինք է դարձել
եւ անձրեւում է.
ինձ մոտ քանի ամիս է
նույն եղանակն է, Մամ...
Իմ երկնքից քո երկինք անցակետեր են
եւ կարոտների մուտքը արգելված է...
Այս մենության մեջ անլեզու
եւ աղմուկի մեջ այս բարձրագոչ
ես ամեն օր հաշվում եմ
մայթերի տխրությունները,
ծառերի հայացքները անհաղորդ,
անցորդների շնչառությունը,
որ անտարբերություն են արտաշնչում...
Ու այս ամենի մեջ
ես ամեն օր քնում եմ
անվերջ զոհվող զինվորների
բաց աչքերի հետ
եւ արթնանում եմ
ապրելու ծանրությունից ուժասպառ։
Ես ամեն օր ժպտում եմ, Մամ,
որովհետեւ դու ասել ես, 
որ էդպես մի քիչ նման եմ քեզ.
դա միակ ձեւն է քեզ մոտ լինելու համար.
երեւի վերջին անգամ
անկեղծ ժպտացել եմ մեր վերջին նկարում,
որտեղ լայն ժպտում են
քո աճեցրած ծաղիկները,
որովհետեւ իրենց տեղում են...
Այս երկիրը շատ փոքր է ու նիհար
այսքան տխրություն շալակելու համար.
ես ինչպե՞ս օգնեմ նրան, Մամ...
Ինձ հասկանալու համար
պետք է նայել քո աչքերին.
դրա համար ես ոչ մեկին
դա չեմ պարտադրում…

***
Աշխարհի ամենաերկար ճամփաները 
քո աչքերի մեջ են, Մա՛մ,
որովհետեւ կարոտների
ճամփաներն ամենաերկարն են։
Քո աչքերի ճամփաներին
ձնծաղիկները բացվել են,
բայց քո վերջին գարունը
մնացել է մեր տան ալբոմի էջերում,
որտեղ չորացած ձնծաղիկների միջից
դու ժպտում ես, որովհետեւ մենակ չես։
Քո աչքերի ճամփաները 
ձգվում են մինչեւ երկինք,
այդ ճանապարհով ես ու դու հազար անգամ
զույգ մեխակներ ենք տարել
ու այդպես էլ չենք իմացել՝ տեղ հասա՞ն արդյոք։
Դու այսօր հիշիր
աշխարհի ամենալավ հեքիաթը ու ժպտա,
այն հեքիաթը,
որտեղ երեք խնձորների փոխարեն մենք երեքով էինք
ու վիշապները
չէին կտրել աղբյուրի ջուրը,
ջահել կյանքեր չէին ուզում
բացելու դիմաց։
Մա՛մ, ափերիդ մեջ մի քանի 
մաքուր արցունք պահիր
գամ, լվանամ փոշոտ երեսս,
ուրիշ տեղ մաքուր ջուր չգտա,
այս աշխարհը ուր որ է կմահանա ծարավից։
Քո աչքերի մեջ 
ամենաերկար ճամփաներն են, Մա՛մ,
Մենք երկուսով  
միշտ հավաքել ենք այդ ճամփեքի քարերը
ու այդպես էլ չենք շպրտել ոչ մեկի վրա,
թող երեխաները Զատկի ձվերի նման
ներկեն դրանք ու թաքցնեն խոտերի մեջ։
Այսօր քեզ բացիկ եմ գրել, Մա՛մ
եւ ուղարկել եմ 
այն թաքուն ճամփով
որ միայն իմ ու քո միջեւ է,
որտեղ սերը զինաթափ է 
արել ամեն բան,
խաղաղապահների փոխարեն խաղաղություն է 
եւ ոչ ոք չի սպառնում
հարձակումով։
Գրկիր պատերազմը, Մա՛մ,
օրորիր նրան, երկար օրորիր,
թող հանգիստ քնի,
թող էլ բարձր չլացի,
Օրորոցային երգիր, Մամ,
թող միշտ քնի,
որ արթնանան աշխարհի
բոլոր երեխաները։

***
Ինձ քեզնից զատող այս տարածությունը,
Մամ,
մեր երկար գիշերների
եւ չավարտվող լռությունների ճանապարհն է, 
որտեղ քո երազանքի
ու իմ մանկության ուրվականը
ամեն օր սրբում է հորս չստացած
մեդալների ու պարգեւների փոշին․․․
Այս երկրում, ուր կարելի է հորինել ամեն ինչ,
հերոսության մասին սուտ հեքիաթները
կորչում են քո մատների վրա,
որոնցով դու ամեն օր վառում ես մեր տան վառարանը՝
իմ չունեցած մանկության վկան,
քո չունեցած երիտասարդության վկան,
որտեղ մնացել է հացի տաք բույրը, որով
վերջին անգամ հայրս քո ձեռքից հաց է կտրել․․․
Ինձ քեզնից զատող այս ճանապարհը,
Մամ,
անցնում է իմ մենության,
բայցեւ այն կամքի միջով, որից բացի 
ոչինչ չեմ ժառանգել քեզնից․․․
Դու այսօր թարմ ծաղիկներ դիր
Հորս նկարի առաջ,
Մամ,
ասա նրան, որ այս երկրում,
ուր հիմա մեռնում են հանուն ոչնչի,
ես ոչինչ չեմ խոստանում նրան,
բացի նրանից, ինչ խոստացել եմ․․․

2.
Կանչիր խաղաղությանը մեր տուն, Մա՛մ,
շոյիր գլուխը ու վառարանի տաք լույսի տակ 
չորացրու շորերը,
տաք թեյ տուր, թող ձայնը բացվի,
խոսելու շատ բան ունենք։
Ուսապարկի մեջ փնտրիր նամակները մեր
ու ասա, որ էս գիշեր չի քնելու, 
մինչեւ չգրի պատասխանները։
Հեքիաթներ չպատմես նրան, թող չքնի,
մանկական ալբոմներ տուր,
որտեղ ինքը չկա, 
որտեղ մանկություն չկա,
որտեղ պապաներ չկան,
բայց կան երեխաներ,
շատ երեխաներ։
Կանչիր խաղաղությանը մեր տուն, Մա՛մ, 
այնպես կանչիր, ինչպես ինձ էիր կանչում, 
երբ մի քիչ երկար էի մնում բակում,
թարս նայիր, թող տուն գա,
շատ է թափառել։
Ասա, թող բակի երեխեքի հետ կռիվ-կռիվ խաղա,
թող հավաքի բոլոր խաղալիք զենքերը
ու մի քիչ մանկություն բաժանի,
մի քիչ երազանք,
մի քիչ ամեն ինչից, որ չունեն...

Կանչիր խաղաղությանը մեր տուն, Մա՛մ… 

***
Թող մի քիչ լացեմ, Մա՛մ,
ու թող անորոշությունն այս
խեղդվի արցունքի մեջ
ու արցունքից
սպասումի ծիլեր աճեն.
գուցե գարունը շուտ գա...
Այս փողոցում ես մենակ եմ, Մա՛մ,
տար ինձ փողոցը իմ,
որտեղ ինձ մի ժամանակ 
վազել ես սովորեցրել.
նորից սովորեցրու վազել...
Օգնիր անցնել այս փողոցը անծանոթ,
մենությունը այս փողոցի
կախվել է լուսակիրներից
ու կանաչի փոխարեն 
մենություն է անգույն.
ես ինչպե՞ս հատեմ
ինձ քեզնից զատող լուսակիրները...
Ջրիր ծաղիկներդ, Մա՛մ,
ամեն օր ջրիր
ու այս ցրտին
մի քանի սիրուն բառ գտիր,
ասա ծաղիկներիդ.
գուցե գարունը շուտ գա...
Մի օրհնիր ինձ, Մա՛մ,
համոզիր ինձ, որ էն հեքիաթներից մեկը,
գոնե մեկը իրական է եղել,
որ չես հորինել բարու հաղթանակը,
որ վիշապները չեն կերել
երկնքի խնձորները
ու նրանք ընկնելու են...
Թող մի քիչ լացեմ, Մա՛մ,
հազար տարի է չեմ լացել,
որ չլացես։
Երբ գարունը գա, գրիր ինձ,
ես կսպասեմ այս փողոցում,
այս փողոցում եղանակներ
չկան… 

***
Այս ձմեռն այնքան երկար է,
որ գիշերը չես հասցնում երազ տեսնել,
մրսում ես...
Առավոտները չես հասցնում
հիշել երազանքի մասին,
մրսում ես...
Սառած ձեռքերով 
փակում ես աչքերդ,
որ չհանդիպես թափառող ձմռանը,
բայց ժամանակը 
մատներիդ արանքով մտնում է,
հասնում կոպերիդ,
հիշեցնում, որ ձմեռ է,
ուրիշ եղանակի հույս չկա...
Մեկը զարդարում է տոնածառը,
տոնածառը մրսում է,
խաղալիքները չեն տաքացնում,
ուրիշ խաղալիքներ են պետք։
Առաջ երեխաները
հավատում էին Ձմեռ պապին,
բայց արդեն չեն հավատում.
նա ասել էր, որ խաղաղություն կբերի,
հիմա էլ ասում է, թե
չի տեղավորվում իր տոպրակի մեջ։
Խաղաղությունը մնացել է ճամփեքին.
մրսում է,
տաքացնող չկա...
Այս ձմեռը շատ կերկարի,
որովհետեւ գարունը մի ժամանակ հաղթանակների ամիս էր,
իսկ հիմա ձնծաղիկները
ամաչում են գլուխները բարձրացնել… 

«Մշակութային Հրապարակ» ամսաթերթ