Վանոն ժամանակին պատասխանել է հասարակության բոլոր հարցերին

Վանոն ժամանակին պատասխանել է հասարակության բոլոր հարցերին

Հարցազրույց նախկին խմբագիր Վասակ Դարբինյանի հետ․

- Վասակ, ինչո՞ւ որոշեցիք Վանո Սիրադեղյանի մասին գիրք գրել։

- Վանոյի մասին գրելու պարտավորությունը միշտ եմ զգացել, որովհետեւ նրա հանդեպ իր բացակայության ամբողջ ընթացքում մեղավորության նման մի զգացում կա: Իմ մեջ այն զգացողությունն է, որ տաղանդավոր, հզոր, նաեւ՝ մտերիմ ու հոգեհարազատ մարդու ճակատագիր է բեկվել, անարդար մի բան է կատարվել, ու դու չես կարողանում այդ անարդարությունը մարսել՝ ո՛չ ուղղել, ո՛չ շրջանցել, ո՛չ հաշտվել դրա հետ:
Կոնկրետ այս գիրքը (որը շուտով պատրաստ կլինի տպագրության) գրելու միտքն ինձ հուշել է լրագրող Արտակ Ալեքսանյանը, որի համար անչափ շնորհակալ եմ իրեն:

- Գիրքը շուտով ավարտելու եք: Հուշե՞ր է՝ ականատեսների, Ձեր, ընկերների, ի՞նչ նյութեր եք օգտագործել, ինչպե՞ս է գրքի վերնագիրը։

- Եթե հակիրճ՝ գիրքը հարցազրույցների ժողովածու է Վանոյի ընկերների, նրա հետ ճանապարհ անցածների, իր ժամանակակիցների հետ: Բացառիկ անկեղծ հարցազրույցներ են, որոնք ոչ միայն ներկայացնում-ամբողջացնում են Վանոյի կերպարը, այլեւ իրադարձություններով գերհագեցած ժամանակաշրջանը: Աշխատել եմ շուրջ մեկ տարի: Վերնագիրը դեռ չեմ որոշել:

- Գրքում կերպարը գրող, «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ, քաղաքապետ, նախարար, ամբաստանյալ, հետախուզվող եւ տարագրության մեջ գտնվող Սիրադեղյա՞նն է կամ միգուցե՝ Ավետիս Հարությունյանը...

- Հարցի մեջ նաեւ դրա պատասխանն է. բոլորը:

- Առիթ ունեցե՞լ եք Վանո Սիրադեղյանի հետ խոսելու իրեն առաջադրված մեղադրանքների մասին։ Մասնավորապես, ինքն ի՞նչ էր ասում այդ մասին․ այդ տարիներին ՀՀՇ շենք այցելող ընկերներից շատերին, որին անձամբ ճանաչում եմ, ասել էր, որ 98-ին իր դեմ քրեական հետապնդումը սկսվեց իր ու «հայտնի ուժերից» Ռոբերտ Քոչարյանի զրույցից հետո, երբ վերջինս առաջարկել էր դավաճանել Տեր-Պետրոսյանին՝ Վանոն մերժել էր։

- Այո, իհարկե, ոչ միայն առիթ ունեցել եմ, այլեւ շուրջ մեկ տարի՝ դատաքննությունը տեւեց գրեթե մեկ տարի, նաեւ այդ հարցերի մասին էինք խոսում... Հարցի պատասխանի շարունակությունը գրքում է. չվերապատմեմ:

- Վերջին շրջանում «օդում կախված լուրեր են շրջանառվում», թե սկսվել է Վանո Սիրադեղյանի վերադարձի իրավական գործընթաց, որի մանրամասները, ցավոք, հայտնի չեն։ Կարծո՞ւմ եք, որ հիմա այն ժամանակն է, որ Վանո Սիրադեղյանը վերադառնա եւ պատասխանի բոլոր այն հարցերին, որոնք 20 տարի շարունակ հասարակությունն ունեցել էր։

- Վանո Սիրադեղյանի վերադարձի մասին միշտ է խոսվել՝ այդ խոսակցությունները սկսվել են նրա հեռանալուց որոշ ժամանակ անց: Վերադարձի իրավական գործընթաց սկսելուց տեղյակ եմ ոչ ավելի, քան դուք: Վանո Սիրադեղյանը, կարծես թե, ժամանակին պատասխանել է բոլոր այն հարցերին, որոնք հասարակությունն ունեցել է, եւ տրվել են իրեն: Այլ հարց է, որ հասարակությունը կա՛մ չի հիշում իր հարցերի պատասխանները, կա՛մ չի կարդացել: Իսկ եթե խոսքը շուրջ քսան տարիների բացակայության մասին է, ապա ինքը կորոշի՝ ինչ պատմել կամ ինչ գրել: 

- Վանո Սիրադեղյանի՝ Հայաստանից հեռանալուց 20 տարի է անցել, պատկերացնո՞ւմ եք ինչ դժոխք է սա, ինչպե՞ս կարող է մարդն ապրել 20 տարի ընդհատակում՝ առանց երեխաների, կնոջ, ընկերների։ Նիկոլ Փաշինյանը, ԱԺ-ում պատասխանելով լրագրողի հարցին, ասաց, որ որպես ընդհատակում 1-1.5 տարի եղած մարդ՝ կարող է վկայել, որ բանտն ավելի կոմֆորտ է։               

- Որքան էլ երեւակայությունս հարուստ լինի՝ կդժվարանամ պատկերացնել, թե ինչպես կարելի է այսքան տեւական ժամանակ ապրել օտար միջավայրում… Բայց որքան էլ հեռվից անհնար թվա՝ մարդը կարողանում է ժամանակի ընթացքում հարմարվել ցանկացած վիճակի: Ցանկացած միջավայրի: Զգացմունքների մասին չեմ խոսի:

Ինչ վերաբերում է Նիկոլ Փաշինյանի պատասխանին, կասեմ միայն, որ տարբեր մարդիկ կարող են տարբեր պատկերացումներ ունենալ ընդհատակի, բանտի, կոմֆորտի եւ այլնի մասին: Ոմանք կարող են ավելի կոմֆորտ համարել բանտը, ոմանք՝ հակառակը: Վանո Սիրադեղյանի համար բանտը հաստատ ավելի կոմֆորտ չէր կարող լինել: Գուցե բանտը կարող է ավելի կոմֆորտ լինել, օրինակ, Ռոբերտ Քոչարյանի համար, բայց ոչ երբեք՝ Վանո Սիրադեղյանի:

- Հո՞ւյս ունեք, որ գիրքը տպագրված լինի, ու այն կարդա Վանո Սիրադեղյանը։

- Այո: Եթե համաշխարհային ջրհեղեղ կամ այլ աղետ չլինի, գիրքը կտպագրվի, եւ այն կկարդա նաեւ Վանո Սիրադեղյանը: