Հեղինակներ Հրապարակագիրներ
Այսօր՝ 26.Սեպտեմբեր.2017, Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 0AMD
1EUR = 0AMD
1RUB = 0AMD
Եղանակը Երևանում՝
«Ժողովուրդ». Ոսկու հանքավայրը շահագործող նկեր... «Հրապարակ». Արմեն Աշոտյանի եւ Մանե Թանդիլյանի... «Ժողովուրդ». Սպանվածները կապ չե՞ն ունեցել Դոն... Պարապ վոյաժներ «ժողովուրդ». Հայաստանում հոգեորսության դեպքե... «Հրապարակ». Նպատակը՝ ներմուծվող գարեջրի դեմ պ... «Հրապարակ». հայկական ծագումով կիքսեր «Հրապարակ». ԵԱՏՄ վարչապետերի հերթական նիստը հ... Եվրոն էժանացել է Մերկելի հաղթանակի ֆոնին Հայտնի բասկետբոլիստ Օմրի Քասլին քննադատել է Թ... Ուկրաինային մեղադրում են հակամարտության գոտի ... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ սեպտեմբերի 26-ի համար Եթովպիայում միջէթնիկական բախումներից 100-ավոր... Արդյոք տեղյա՞կ են եղել գազի արտահոսքի մասին Լոնդոնի քաղաքապետը Թրամփի այցելությունը համար... Գերմանիայի ընտրությունները խոսում են Եվրոպայո... Թայմինգ նախագահների համար, որքան են նրանք խոս... ԿԺԴՀ-ն սպառնում է ոչնչացնել ամերիկյան ռազմակա... Իրաքա-սիրիական սահմանին ֆրանսիացի զինվորական ...
Ամենաընթերցված լուրերը
«Ժողովուրդ». Ոսկու հանքավայրը շահագործող նկեր... «Հրապարակ». Արմեն Աշոտյանի եւ Մանե Թանդիլյանի... «Ժողովուրդ». Սպանվածները կապ չե՞ն ունեցել Դոն... Պարապ վոյաժներ «ժողովուրդ». Հայաստանում հոգեորսության դեպքե... «Հրապարակ». Նպատակը՝ ներմուծվող գարեջրի դեմ պ... «Հրապարակ». հայկական ծագումով կիքսեր «Հրապարակ». ԵԱՏՄ վարչապետերի հերթական նիստը հ... Եվրոն էժանացել է Մերկելի հաղթանակի ֆոնին Հայտնի բասկետբոլիստ Օմրի Քասլին քննադատել է Թ... Ուկրաինային մեղադրում են հակամարտության գոտի ... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ սեպտեմբերի 26-ի համար Եթովպիայում միջէթնիկական բախումներից 100-ավոր... Արդյոք տեղյա՞կ են եղել գազի արտահոսքի մասին Լոնդոնի քաղաքապետը Թրամփի այցելությունը համար... Գերմանիայի ընտրությունները խոսում են Եվրոպայո... Թայմինգ նախագահների համար, որքան են նրանք խոս... ԿԺԴՀ-ն սպառնում է ոչնչացնել ամերիկյան ռազմակա... Իրաքա-սիրիական սահմանին ֆրանսիացի զինվորական ... Ժողովրդի մեջ կա զանգված, որը պատրաստ է պայքար... Չեխական բանակը ցանկանում է գնել «Namer» զրահա... Բաղդադը, Անկարան եւ Թեհրանը չեն ճանաչում Քուր... Հայտնի են աշխարհի գազ արտադրող խոշորագույն եր... Շոյգուն կմեկնի Թել-Ավիվ, օրակարգում Սիրիան է ... Նախագահը շնորհավորական ուղերձ է հղել Գերմանիա... Գերմանիայի ԿԸՀ-ն հայտարարել է Բունդեսթագի ընտ... Մեքսիկայում տեղի ունեցած երկրաշարժի զոհերի թի... Ըստ հաղորդման` հարկային տեսուչը ձեռնարկատիրոջ... 50 տարի հետո գրքեր պահելու համար տեղ չի գտնվե... Կայացել է «Թվային Հայաստան» հիմնադրամի հոգաբա... Մերժում եւ ընդունում են Ժիրայր Սեֆիլյանի կոչը Հարձակման է ենթարկվել Հայաստան-Սփյուռք խորհրդ... Նախագահն ընդունել է ՌԴ կրթության և գիտության ... Գագիկ Ծառուկյանը թագ կնվիրի Միսս Հայաստանին ... Բացահայտվել է աշխատանքի ընդունելու պատրվակով ... Նոր ինտրիգներ Շիրակի պետական համալսարանում. կ... «Միսս Արմենիա»-ի հաղթողի ձեռքից թագը հետ վերց... Մեր հասարակությունը միշտ չէ, որ դրական է գնահ... Հրդեհ Հնդկաստանի ֆաբրիկաներից մեկում. կան զոհ... Գեղեցկության մրցույթի «տգեղ» կողմերը (ֆոտոշար... Իրանը հարվածել է Սիրիայում եւ Իրաքում գտնվող ... Կալիֆոռնիայում բանտային անկարգություն է տեղի ... Ծառուկյանի մոտ՝ կոնֆերանսի, հետո խորհրդարան, ... Հյուսիսային Կորեայի եւ Վենեսուելայի քաղաքացին... Ես Հայրիկյանին չեմ ասել «աթար», ասել եմ «աթար... Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության XXI հա... Ռուսաստանում կանիբալիստ ամուսինների են ձերբակ... «Միսս Արմենիա»-ի հաղթողից գիշերը թագը հետ են ... Սիրիայում ռուս գեներալ է զոհվել
Հարցում

Քաղաքագրություն. Հայաստանի Երկաթուղին

Անդրկովկասում երկաթուղային շինարարությունն սկսվում է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից: Այստեղի երկաթուղիների շինարարության գլխավոր խթանները ռազմաստրատեգիական նպատակներն էին եւ տարանցիկ առեւտրի զարգացման անհրաժեշտությունը: Սակայն, դրանցից բացի, կարեւոր էին նաեւ տնտեսական ազդակները: Բնական եւ գյուղատնտեսական հանքերով հարուստ Անդրկովկասը զարգացող ռուսական կապիտալիզմի համար չէր կարող հետաքրքրություն չներկայացնել: Նրա նավթը, գունավոր մետաղների հանքավայրերը, բամբակը, խաղողը եւ այլ հումքերը մեծ խթան կարող էին դառնալ ռուսական կապիտալիզմի զարգացման համար, առաջինները՝ իբրեւ օբյեկտ տեղում կապիտալի ներդրման, իսկ վերջինը՝ իբրեւ հումք կենտրոնի տեքստիլ արդյունաբերության համար: Ժամանակակիցները մեծ ջերմությամբ էին արձագանքել Անդրկովկասում երկաթուղային ցանց ստեղծելու գաղափարին: Անդրկովկասի երկաթուղային շինարարության պլանը հաստատվում է 1861 թվականին: 1865 թվականին սկսվում է եւ 1872-ին շահագործման է հանձնվում Անդրկովկասի առաջին՝ Փոթի-Թիֆլիս երկաթգիծը: 1893 թվականին ավարտվում է Թիֆլիս-Բաքու երկաթուղու շինարարությունը, որից հետո կառուցվում են նույն այդ մայրուղուց սկսվող եւ դեպի երկրի տարբեր մասերը ձգվող Թիֆլիս-Թելավ, Խաշուրի-Բորժոմի, Շորապանի-Ճիաթուրի, Բաքու-Սարուխանի-Սաբաչունի եւ այլ ճյուղերը: Ամենից կարեւոր ճյուղը, սակայն, Թիֆլիս-Ալեքսանդրապոլ-Երեւան-Ջուլֆա գիծն է կամ Հայաստանի գիծը, որը համարվում է այն ժամանակվա Անդրկովկասի համար երկրորդ մայրուղի: Հենց այդ գիծն է, որ Երեւանի համար ուներ եւ ունի կենսական նշանակություն:

Հայաստանի երկաթուղու կառուցման առաջին նախագիծը երեւան է գալիս դեռեւս 70-ական թվականների վերջերին, ռազմական մինիստրի պահանջով Կարսի մարզը Ռուսաստանին միացնելուց անմիջապես հետո: Սկզբում այդ նախագծերը վերաբերում էին միայն Թիֆլիս-Ալեքսանդրապոլ-Կարս գծին, որի ուղղության հետազոտումը եւ գործնական նախագծերի կազմումն սկսվում են միայն 1893 թվականին: Այդ գիծը համարելով հիմնական գիծ, նշվում է նաեւ, որ դրա ավարտումից հետո անմիջապես պետք է սկսել Ալեքսանդրապոլ-Երեւան-Ջուլֆա երկաթուղու շինարարությունը:
1895 թվականին սկսվում է Թիֆլիս-Կարս երկաթգծի շինարարությունը եւ այն վերջնականապես շահագործման է հանձնվում 1899 թվականի դեկտեմբերի 1-ին: Դրա կառուցմամբ հացառատ Շիրակն ու արգավանդ Կարսի շրջանը կապվում են Թիֆլիսի հետ: Սակայն դեռեւս առանց երկաթուղային կապի է մնում Արեւելյան Հայաստանի սիրտը՝ Արարատյան դաշտն ու Երեւան քաղաքը՝ Երեւանի նահանգի կենտրոնը: Ալեքսանդրապոլ-Երեւան երկաթուղու ուղղության հետազոտությունը եւ համապատասխան նախագծերի կազմումն ավարտվել էին դեռեւս 1894 թվականին՝ Թիֆլիս-Կարս երկաթուղու ուղղության ուսումնասիրության հետ միասին: Դրա ամբողջական նախագիծը, սակայն, հաստատման է ներկայացվում միայն 1898 թվականին: Պարզվում է, որ, ըստ նախագծի, երկաթուղին Ալեքսանդրապոլից Սարդարապատ (Հոկտեմբերյան) եւ Ուլուխանու (Մասիս) կայարանների վրայով ուղիղ դիմելու է դեպի ռուս-պարսկական սահմանագլխին գտնվող Ջուլֆա, շրջանցելով Երեւան քաղաքը, որը Մասիսից գտնվում է 14 կմ հեռավորության վրա: Այդ մեծ հարված կլիներ Երեւան քաղաքի համար: Քաղաքի հասարակությունը եւ քաղաքային օրգանները՝ դուման ու քաղաքային վարչությունը, չէին կարող անտարբեր անցնել այդ՝ քաղաքի տնտեսական կյանքի համար մեծ կարեւորություն ունեցող հարցի կողքով:

1902 թվականի գարնան վերջերին լիովին ավարտվում են երկաթուղու շինարարության աշխատանքները, իսկ նույն թվականի դեկտեմբերի 5-ից սկսվում է կանոնավոր երթեւեկությունը: Նոր երկաթուղին ուղջունում էին ե՛ւ Երեւան քաղաքի քաղաքացիները, ե՛ւ հայկական պարբերական մամուլը: Երկաթուղու նշանակությունը հսկայական էր Երեւան քաղաքի համար: Այն նպաստում է քաղաքի արդյունաբերության զարգացմանը, քաղաքի ներքին եւ արտաքին առեւտրի ծավալմանը: Երկաթուղու բացումը Երեւանում կատարվում է 1902 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, հանդիսավոր պայմաններում: Դրանից հետո անմիջապես սկսվում է Երեւան-Ջուլֆա գծի կառուցումը: Վերջինս ավարտվում է 1906 թվականին:
Թ. Խ. Հակոբյան, Ա. Պ. Սիմոնյան՝ «Երեւան 2750»

Պատրաստեց Արամ ՊԱՉՅԱՆԸ

 

 

Դիտվել է 141 անգամ
loading...
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan