Հեղինակներ Հրապարակագիրներ
Այսօր՝ 28.Մարտ.2017, Ժամանակը Երևանում՝ 00:00
1USD = 0AMD
1EUR = 0AMD
1RUB = 0AMD
Եղանակը Երևանում՝
«Իրատես»․ Սամվել Բաբայանի «վաղաժամ» մեկուսացո... «Ժողովուրդ». «ՀրազՋԷԿ»-ն, առաջիկայում կվաճառվ... «Հայկական ժամանակ». Քննարկվել է Սեյրան Օհանյա... «Հայկական ժամանակ». ԿԲ-ն այլևս չի նվազեցնի վե... «Ժամանակ». Սամվել Կարապետյանը հանդիպում է խնդ... «Հրապարակ». Տարօրինակ հայ ընտրող «Ժողովուրդ». Բանակից հափշտակության հերթական դ... Իրադրությունն առաջնագծում «Հրապարակ». Գրաֆի՞կն էր ծանր, թե՞... «Ժողովուրդ». ՀՀԿ-ի հույսը ռեյտինգայիններն են Ովքեր «հավատում են» «Ժողովուրդ». Իշխանությունները փորձում են ծածկ... «Հրապարակ». Էլ ո՞ր օրվա հարևաններն են, որ իրա... «Հրապարակ». Կադրային փոփոխություններ են սպասվ... «Հրապարակ». Սամվել Բաբայանի դեմ «Իգլայի» գործ... Ռոնալդուն միայնակ ավելի շատ է վաստակել, քան 4... ՄԲ պաշտպանության նախարարը Ռուսաստանին մեղադրե... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ մարտի 28-ի համար ՄԱԿ-ը անհանգստացած է Ռաքքայից ստացվող լուրերի...
Ամենաընթերցված լուրերը
«Իրատես»․ Սամվել Բաբայանի «վաղաժամ» մեկուսացո... «Ժողովուրդ». «ՀրազՋԷԿ»-ն, առաջիկայում կվաճառվ... «Հայկական ժամանակ». Քննարկվել է Սեյրան Օհանյա... «Հայկական ժամանակ». ԿԲ-ն այլևս չի նվազեցնի վե... «Ժամանակ». Սամվել Կարապետյանը հանդիպում է խնդ... «Հրապարակ». Տարօրինակ հայ ընտրող «Ժողովուրդ». Բանակից հափշտակության հերթական դ... Իրադրությունն առաջնագծում «Հրապարակ». Գրաֆի՞կն էր ծանր, թե՞... «Ժողովուրդ». ՀՀԿ-ի հույսը ռեյտինգայիններն են Ովքեր «հավատում են» «Ժողովուրդ». Իշխանությունները փորձում են ծածկ... «Հրապարակ». Էլ ո՞ր օրվա հարևաններն են, որ իրա... «Հրապարակ». Կադրային փոփոխություններ են սպասվ... «Հրապարակ». Սամվել Բաբայանի դեմ «Իգլայի» գործ... Ռոնալդուն միայնակ ավելի շատ է վաստակել, քան 4... ՄԲ պաշտպանության նախարարը Ռուսաստանին մեղադրե... Եղանակը Հայաստանում Աստղագուշակ՝ մարտի 28-ի համար ՄԱԿ-ը անհանգստացած է Ռաքքայից ստացվող լուրերի... Ուկրաինացի ծայրահեղականները ժամանակավորապես ա... Բելգիացի դարպասապահը անիմաստ է համարում այս օ... Ղրղզ խորհրդարանականը Ղրիմ է այցելել՝ առանց Կի... Ղրղզստանում զինվորական բեռնատարը մխրճվել է տա... ՄԲ վարչապետը հետաձգել է այցը Մոսկվա Ռուսական դատարարանը հեռակա կարգով ձերբակալել ... Չինաստանը երկիր է վերադարձրել բյուջեի թալանի ... Ֆերգյուսոն. Իսպանական ակումբների գերիշխանությ... Կիևը պատրաստվում է Թրամփի հետ Պորոշենկոյի հան... «Մոնակո»-ն առնվազն 150 մլն եվրո է պահանջում թ... Սուրիկ Խաչատրյանը՝ ՀՀԿ-ի համար աշխատող տնօրեն... Նաիրա Զոհրաբյանը պատասխանել է Արամ Սարգսյանին «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ը պատրաստ է 200 մլն եվր... Օրինապաշտ քաղաքացիներին պետք է անհրաժեշտ ազդա... Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Երևան... Սամվել Բաբայանի նախկին դաշնակիցը նախընտրում է... Օրինապաշտ քաղաքացիներին պետք է անհրաժեշտ ազդա... Դու այն երգն ես կրկնում շարունակ Հարուցվել է քրեական գործ՝ ՔԿՀ-ում կալանավորի ... Դատական դեպարտամենտը արհամարհո՞ւմ է ընթացակար... Ապրիլի 7-ից վերագործարկվելու են մայրաքաղաքի բ... Սպառնալիքը կեղծել էր՝ քարոզարշավից դուրս գալո... Ապրիլի 2-ին ժողովրդի մեծամասնությունը ձայն կտ... Հափշտակել է դեղատան դրամարկղը (տեսանյութ) Փնտրում է հարազատներին Ի՞նչ նոր պլանի շուրջ կարող են բանակցել Հայաստ... Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի... Արա Ավետիսյանի աջ ձեռքը պաշտոն է ստացել Մոուրինյոն ներողություն է խնդրել Ռոնալդուից Կյանքի կանոններ Կոնստատնին Ստանիսլավսկուց
Հարցում

Քաղաքագրություն. առեւտրային ճանապարհները

Երեւանի արտաքին առեւտրի համար կարեւոր նշանակություն ունեին Ռուսաստանի եւ Պարսկաստանի միջեւ կնքված պայմանագրերը, թեպետեւ դրանց մեծ մասը վերաբերում էր Անդրկովկասի արեւելյան շրջաններին ու Կասպից ծովի վրայով Պարսկաստանի եւ Հնդկաստանի հետ կատարվող առեւտրին, որում մեծ դեր էին խաղում հայ վաճառականները։ Ռուսաստանի եւ Պարսկաստանի միջեւ կնքված՝ մեզ հետաքրքրող ժամանակաշրջանի առեւտրական պայմանագրերից առանձնապես ուշադրության արժանի է Ռեշտի 1729 թվականի փետրվարի 13-ի պայմանագիրը։ Այդ պայմանագրով նախատեսվում է սովորական մաքսի վճարումով թույլատրել երկու կողմերի քաղաքացիներին ու վաճառականներին ազատ առեւտուր կատարել պայմանադիր կողմերի ցանկացած շրջանում ու քաղաքում։ Կողմերը դրանով պայմանավորվում են ապահովել եկվոր վաճառականների ունեցվածքը, խանութներն ու կրպակները, տները, պահեստներն ու քարավանատները։ Այդ բոլորի հետ միասին, պարսկական կողմը պարտավորվում էր պայմաններ ստեղծել եւ ազատ թույլատրել ռուսահպատակ վաճառականներին Պարսկաստանի վրայով Հնդկաստանի հետ առեւտուր կատարելու համար: Միանգամայն հասկանալի է, որ երկու երկրների միջեւ ծավալված այդ առեւտուրն իր ոլորտի մեջ էր առնում նաեւ Երեւանի խանությունն ու նրա կենտրոնը։

Երեւանի արտաքին ու տարանցիկ առեւտրի զարգացման համար կարեւոր նշանակություն ունեին քաղաքից դեպի տարբեր կողմեր ձգվող ճանապարհները։ Այդ ճանապարհներից քաղաքի համար ամենակարեւորը Թավրիզ-Ջուղա-Երեւան-Էջմիածին-Կարս-Էրզրում ճանապարհն էր, որն Էրզրումից շարունակվում էր դեպի արեւմուտք եւ հասնում Միջերկրական ծովի ափերը, իսկ արեւելքում Թավրիզից ձգվում էր դեպի Պարսկաստանի խորքերը եւ հասնում Հնդկաստան ու Միջին Ասիա։ Պատմական աղբյուրների վկայություններից ակնհայտ է դառնում, որ այդ ճանապարհն ամենից բարեկարգն էր եւ բանուկը։ Այս ճանապարհի միայն Ջուղայից մինչեւ Կարս ընկած հատվածում 17-18-րդ դարերում, չհաշված Ջուղայի հայտնի կամուրջը, կառուցել էին մոտ 8 կամուրջներ, որոնք ձգվում էին Նախիջեւանի, Արփայի, Վեդիի, Ազատի, Հրազդանի, Քասախի եւ այլ գետերի վրայով։ Դրանցից մեզ համար առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում Հրազդանի եւ Քասախի կամուրջները։ Հրազդանի վրա եղել են մի քանի կամուրջներ, որոնք փլվել են 1679 թվականի կործանիչ երկրաշարժի հետեւանքով։ Փլվել է նաեւ բերդի հյուսիս-արեւմտյան անկյունում գտնվող մեծ կամուրջը, որը գտնվում էր վերը նշված հիմնական ճանապարհի վրա եւ քաղաքը կապում էր Էջմիածնի, Աշտարակի ու այլ վայրերի հետ։ Այս կամուրջը երկրաշարժից հետո շուտափույթ վերականգնվում է եւ շարք մտնում: Մի քանի վերանորոգումներից հետո մինչ օրս կանգուն մնացած քառակամար այդ կամուրջը հին երեւանցիները կոչել են Կարմիր կամուրջ կամ Խոջափլավի կամուրջ: Հրազդանի այս կամուրջը մասնագետները համարում են նախահեղափոխական Հայաստանի ամենամեծ կամուրջներից մեկը։ Դրա ընդհանուր երկարությունն ավելի քան 80 մետր է, բարձրությունը՝ 11 մետր, իսկ լայնությունը՝ 8 մետր:

Քասախի վրա կամուրջներ են եղել նույնպես նախորդ ժամանակներում։ Հայտնի է, օրինակ՝ Քասախի 13-րդ դարի կամուրջը, որի ավերակները գտնվում են Աշտարակում։ Առաքել Դավրիժեցու վկայության համաձայն, այդ կամուրջը 17-րդ դարի 60-ական թվականների սկզբներին կիսակործան վիճակում էր գտնվում, եւ անհնար էր դրա վրայով երթեւեկություն կատարել։ Բայց քանի որ այն գտնվում էր բանուկ ճանապարհի վրա, ուստի անհրաժեշտ էր շուտափույթ վերականգնել կամ կառուցել նորը։ Այդ գործին ձեռնամուխ է լինում երեւանցի խոջա Գրիգորը՝ հին կամրջի մոտ իր միջոցներով քար ու կրով կառուցելով մի նոր կամուրջ (1664թ.,) որը պահպանվել է մինչեւ մեր օրերը։ Թուրքիայի, Հայաստանի եւ Պարսկաստանի վրայով դեպի Հնդկաստան ու Միջին Ասիա ձգվող այդ գլխավոր ճանապարհի Երեւան-Էրզրում եւ Երեւան-Ագուլիս հատվածների մասին բավական որոշակի եւ մանրամասն տեղեկություններ է հաղորդում այդ ճանապարհով բազմաթիվ անգամ երթեւեկած ու քաջատեղյակ Զաքարիա Ագուլեցին։ Զանազան ուրիշ տեղեկությունների հետ միասին Զաքարիա Ագուլեցին հիշատակում է նաեւ նշված ճանապարհահատվածների վրա եղած կայաններն ու դրանց միջեւ եղած հեռավորությունները։

Պատրաստեց Արամ ՊԱՉՅԱՆԸ

Դիտվել է 222 անգամ
Ամենաընթերցված
website by Sargssyan